Geen categorie

7. Helleborus orientalis – Oosterse kerstroos

Kerstrozen zijn er in allerlei maten en soorten, van wilde vormen tot gespikkelde hybriden. De namen kloppen waarschijnlijk niet, want er zijn zo ontzettend veel hybriden dat het niet meer te doen is. Deze purperrode zou H. orientalis ‘Purpurescens’ zijn, maar wie zal het zeggen.

Het is een waanzinnig mooie plant. Een paar weken geleden lagen de bladeren en de bloemstengels met knop en al helemaal plat van de vorst en het was zo’n zielig gezicht dat je ze bijna zou binnenhalen. Kop koffie en in mijn eigen luie stoel.
Maar de vorst is nog niet weg of de stengels gaan weer de lucht in. En een dag later bloeit de plant. Dat is toch onvoorstelbaar? Wat een kracht moet dat kosten. Hoe zou de plant dat voor elkaar krijgen? De stengels zijn aan de bovenkant afgeplat en onderaan rond. Dat heeft er vast iets mee te maken.

Als je een aantal verschillende Helleborussen in je tuin zet en ze flink laat uitzaaien, krijg je allerlei verschillende tussenvormen en kleuren. Zeggen ze. Ik moet het nog beleven in mijn tuin. Ik heb nu een witte, purperrode en een ‘zwarte’, dus kom maar op met die mengkleurtjes.

De bladeren zijn wintergroen, maar ik vind ze altijd nogal slordig en frommelig, dus meestal knip ik ze af, zeker als de prachtige bloemen verschijnen.

6. Elaeagnus ebbingei ‘Limelight’

‘Als ik dan toch wintergroene struiken plant, kan ik net zo goed een groengele nemen. En dan is deze jongen wel heel prachtig met zijn drie kleuren groen. Leuk voor de Botanische les’.

Dat dacht ik in 2021. En inderdaad is het een heel vrolijke wintergroene jongen. Hij staat naast de vijver met de vissen, waar hij samen met een groene Euonymus een mooie winterbuffer maakt. Inmiddels heb ik hem al een paar keer moeten snoeien, maar dat vindt hij helemaal niet erg, sterker nog, deze struiken kunnen voor heggen worden gebruikt. Jammer alleen dat dat nooit gebeurt. Het zou in de steden toch een leuker gezicht zijn dan die verschrikkelijke laurierkers. Het blad is bijna net zo groot, ook wintergroen, maar tien keer interessanter.

En fantaserend over zo’n heg zou ik er in de zomer een mooie eenjarige klimmer doorheen laten groeien. Bijvoorbeeld Thunbergia alata ‘Sunrise Yellow’ (gele Suzanne met de mooie ogen) die in precies dezelfde kleur geel bloeit.

5. Rosmarinus officinalis – rozemarijn

Rozemarijn is een bekend keukenkruid, dat vaak verkocht wordt in bosjes bij de supermarkt. De takjes daarvan zijn echter zo droog, dat alle geur en dus smaak er waarschijnlijk af zijn. Het wordt vooral in Italiaanse gerechten en stoofpotjes gebruikt en in een ‘bouquet garni’. Rozemarijn verspreidt een heerlijke geur als iemand er mee kookt.

Dus zette ik hem in mijn tuin, om er elke keer van te kunnen plukken. Het is een plant die hier ontzettend goed groeit; hij houdt van kalk en een luchtige bodem en dat heb ik hier op de wierde. De planten worden alleen erg snel groot en krijgen dan houtige stengels, die alle kanten op kronkelen en vrij kaal worden. Dus snoei ik hem rigoureus en alle gesnoeide stekken steek ik ergens anders weer in de grond.

Het gevolg is dat ze nu overal in de tuin staan. En dat is geweldig, want de plant is wintergroen, ruikt heerlijk als je je hand er doorheen haalt, en bloeit ook nog eens niet onverdienstelijk voor de bijen en hommels. Met mooie lilablauwe lipbloemen die heel mooi zijn bij kattenkruid. En laat dat het nou niet doen in mijn tuin.

4. Arum italicum ‘Pictum’

De gevlekte aronskelk. Ik had de plant geleerd op de tuinbouwschool maar geen ervaring met hem in tuinen. Misschien groeit hij niet goed op de Amersfoorste bodem. Maar hier in Warffum zie ik hem overal, zelfs in het wild in het (jawel) Warffumer bos. Het is een lage plant met bladeren op lange stelen die recht omhoog uit de grond komen. Ze zijn eerst mooi in de lengte opgerold als een sigaar en later ontvouwen ze zich. En dat gebeurt in de late winter. Als er weinig aan de hand is in de tuin. Als de Helleborussen plat op de grond liggen van de vorst. Als de eerste sneeuwklokjes zwart worden van de gesmolten sneeuw. Dan.

Dan ontrollen de knoppen zich en in een mum van tijd is er een groene bodem. Met of zonder mooie strepen en patronen, dat hangt een beetje van de plant af. Ik denk dat elke plant zijn eigen patronen heeft. Tijdens een rondje om de kerk in Warffum zag ik fel witte met donkergroene vlekken, maar ook geelachtige exemplaren zoals deze.

Hij is geweldig groen tot alles om hem heen ook boven de grond is. En dan, op het toppunt van overdaad in de tuin, gaat hij bloeien met grote witte kelken en vrijwel meteen daarna vallen de slakken aan op het slappe blad. Een heel smerig en rommelig gezicht. En dan is hij weg. Maar dan is de tuin inmiddels ontploft en bovendien staan er in mijn tuin hoge boshyacinthen omheen die dan geweldig bloeien. Geen probleem dus.

En in de late zomer, als de wilde Crososmia’s bloeien met hun lange bloeistengels en grasachtige blad, verschijnen opeens de stijve stelen met groene, oranje en rode bessen. Recht omhoog en statig. Precies op het moment dat die kleur oranje echt een extraatje is in de tuin.

Topplant dus. Maar dus wel eentje met een handleiding.

3. Hedera helix ‘Erecta’ – stijve klimop

Eén van mijn eerste aankopen zijn de Hedera’s. Ik heb meer dan 10 soorten, en ze zijn allemaal helemaal verschillend. Van kleur, maar ook van vorm. Ik heb er die geel met groen zijn, op verschillende manieren, wit met groen, en één met heel aparte kleuren viridiaan, om mijn cursisten te verrassen. Ik heb hele kleintjes, eentje met lange bladpunten, en een grote Ierse klimop. Vroeger vond ik die Ierse niet mooi met zijn grote, wat slordige hangbladeren, maar op een grauwe dag in de winter ben ik er heel blij mee. Hij verdrijft alle grijzigheid.

Deze stijve klimop is een niet klimmende plant, hij groeit dus zelfstandig de lucht in zonder steun. Dat lijkt mooi, maar daardoor wil hij nog weleens omkieperen. Hij staat vaker schuin dan me lief is, dus steun ik hem onder een gele roos en naast een rozemarijn. Hij groeit niet zo heel geweldig. Ik lees dat hij veel meer vocht moet hebben, dus ik ga hem een beetje extra vertroetelen in het voorjaar. Dat zou ook de reden kunnen zijn dat zijn stengels nogal snel afbreken.

Ik wil hem graag houden, want ik ben verliefd op zijn grafische silhouet, en dat is wat ik steeds weer teken. Het liefst met zwarte inkt, dan krijg je een heel mooie zwarte vorm als een logo. De manier hoe de blaadjes tegen de stengel aan staan vind ik fascinerend.

Wat ik altijd zo vreemd vind is hoe moeilijk klimop te vermeerderen is. Het duurt een eeuwigheid voordat een stekje wortels heeft, en dat zou je niet denken. Nu, na 10 jaar tuinieren, moet ik de groei van mijn klimoppen in de gaten gaan houden. Het is nog geen plaag geworden. Dat wordt het ook niet want ik houd elk stengeltje in de gaten.