19. Hyacinthoides non-scripta – boshyacint

Mijn lievelingsbloem bloeit. Elk jaar is het weer een feestje om de ‘weide’ vol hyacinten te zien staan. Ik heb blauwe, roze en een witte. Ik vind ze allemaal even mooi en het worden er elk jaar meer. Dat doen ze helemaal vanzelf door de kleine broedbolletjes en door de mieren die ze verspreiden. Daarna moet je ze goed laten afsterven en vooral ook proberen te laten uitzaaien. Dus niet al die oude bloemen wegknippen zoals ik vroeger deed.

Het allermooist zijn ze natuurlijk op hun wilde plek in Engeland. Ik weet niet of het nog zo is, maar daar stonden hele velden vol onder de lichtgroene ontluikende bossen. En het is daar nog indrukwekkender omdat er een lichte glooiing in de bossen zit, waardoor het een deken lijkt van lichtblauw. Een paar jaar geleden ontdekte ik zo’n zelfde sprookjesbos op Schiermonnikoog, bij de begraafplaats Vredenhof, niet ver van bunker Wassermann. Je moet er op precies de goede tijd zijn, in de eerste week van mei, en met precies het juiste zonnetje, en precies de goede atmosfeer, maar dat waren we, toevallig. En wat een plaatje zeg, om stil van te worden.

Ze herinneren mij altijd aan Wageningse botanische tuin. Toen ik daar werkte en jarig was, kreeg ik van mijn toenmalige vriend en collega een enorme grote bos hyacinten in drie kleuren. Ik heb nog nooit zo veel bloemen gekregen. Het waren er zo veel dat ik het alleen in mijn armen kon vasthouden. En helemaal onvergetelijk was die heerlijke geur.

18. Clematis montana ‘Rubens’

Ik heb deze plant in 2022 in de tuin gezet. Ik wilde zo’n geweldige wolk Clematisbloemen in april en mei. Meestal zie je de gewone Clematis montana in die tijd massaal over schuurtjes en schuttingen hangen, en ik heb hem bij het Vindselmuseum ook gehad. Prachtig, maar daar had hij een industrieterrein tot zijn beschikking met degelijke Heras-hekwerken van staal. Hij heeft zo’n enorme groeikracht dat hij niet op mijn (oude) schutting in deze tuin past. Dus heb ik deze ‘Rubens’ genomen, een kleinere soort die niet zo hard zou groeien, ‘zeiden ze’. Hij is donkerbladig, wat erg mooi is, en heeft deze prachtige roodpaarse bloemen. Als je dan toch kunt kiezen, neem dan meteen de mooiste, niet?

Hij windt zich door de kiwi heen, en inderdaad is dat een fantastische combinatie omdat het hart van de Clematis dezelfde kleur heeft als de kiwibladeren, geelgroen. Schitterend hoe die bloemen er bovenuit piepen richting de zon. Bij schuttingen moet je altijd uitkijken dat de zonkant aan je eigen kant is, anders hebben de buren alle bloemen, maar in mijn geval is dat in orde: de zon is aan mijn kant. Bovendien heeft de buurman een grote schuur neergezet naast de schutting en die is donkerblauw. Hij kijkt er dus niet naar en Ik vind het mooi als achtergrond.

Ik ben erg blij met deze prachtige plant. Hij tekent bovendien zo lekker dat ik er meteen maar een kleurplaat van gemaakt heb voor kinderen.

17. Actinidia deliciosa ‘Jenny’ – kiwi

Deze kiwi heb ik in 2020 geplant naast een braam tegen de schutting met de buren. Helaas had de braam geen lekkere vruchten (laat ik daar nou niet aan gedacht hebben) en dus heb ik hem helemaal weggehaald. Sindsdien heeft de kiwi het rijk alleen. De plant is tweehuizig, dat wil zeggen dat vrouwen en mannen in aparte huizen (= planten) wonen. Je hebt dus een manlijke en een vrouwelijke plant nodig om vruchten te krijgen. Deze ‘Jenny’ is beide tegelijk, en zou dus vruchten moeten krijgen.

Ze is nog jong, mijn Jenny. Want ook al staat ze er nu vier jaar, echt hard gaat het niet. Ze heeft dit jaar voor het eerst wat meer blad en groeitoppen. Ik vind het best als ze haar tijd neemt, ik sta niet klaar met een oogstmandje. (Ik lees in een boek over fruit dat ze mest nodig heeft in het voorjaar. Volgend jaar doen). Het is me trouwens niet om de vruchten te doen: het gaat mij om het fantastische blad dat in elke stadium mooi is. Het blad heeft in het voorjaar een heel frisse kleur groen, met ieniemienie tandjes langs de rand. Vooral als de knoppen net uitkomen, heeft het een donsje en felrode haartjes. En de stelen zijn helemaal bedekt met een dikke laag haartjes, zo mooi. Ik heb ergens een kiwi gezien van 10 meter lang met prachtige slierten van uitlopers, en toen dacht ik: die plant wil ik ook. Hoe groot hij ook wordt, we zien het wel.

Op dezelfde schutting groeit een Clematis montana met donker blad en roodroze bloemen. Die komt nu net in bloei dus dat wordt een mooie combinatie. Beiden hebben zo’n 6 meter de ruimte dus ik ben benieuwd wie er het eerste aan de overkant is. En wat ik dan ga doen.

16. Dryopteris erythrosora ‘Brilliance’

Deze prachtige varen heb ik al sinds ik begonnen ben met deze tuin, en hij maakt me ieder voorjaar weer heel gelukkig. Hij is groenblijvend, dat is ten eerste al een reden om hem aan te planten. Maar hij loopt ook nog eens uit met prachtig rood aangelopen blad. Niet echt rood, maar ‘Indian red’, een vurig soort bruinrood, een beetje de kleur van oude port.

En dat is een kleur die heel welkom is in april. Want er zijn meer planten die met prachtige rode kleuren uitlopen. Denk aan Astilbe met roestig rode bladeren, knopig helmkruid komt op met bruin blad, venkel heeft mooie bruine waaierblaadjes als hij jong is, en zo zijn er heel wat planten op te noemen. Ik combineer die kleuren graag. Het allermooiste vind ik een combinatie in mijn boek van Rosemary Verey, (‘De mooiste tuincomposities’; in mijn bibliotheek in te zien): uitlopende pioenrozen met donkerrode primula’s ertussen. Waanzinnig mooi. En het staat prachtig bij het lichte geel van jonge bladeren en tere voorjaarsbloemen. Zo heb ik op verschillende plekken in mijn tuin geel penningkruid als bodembedekker en die loopt precies op tijd uit met geelgroene knoppen. Geelgroen en donkerrood, je zou er kleding van moeten hebben.

Er is een stuk tuin dat er nu een beetje zielig bij ligt, omdat het een zomerbloeiend gedeelte is. Er staat een Berberis darwinii, een donkergroene berberis die oranjegeel bloeit. Hij groeit uitstekend en bloeit dit jaar veel uitbundiger dan vorig jaar. Hij is heel mooi maar hij staat er een beetje verloren in een stuk tuin met opkomende vaste planten in grijsgroen. Dus wilde ik de varen ernaast planten en meestal zet ik dan de schop in de oude pol. Beetje opkrikken met een riek en dan met twee spades een wig snijden middenin de pol. Maar dat bleek nog niet zo eenvoudig. Het was zelfs zo’n probleem dat ik maar een nieuwe pol heb gekocht gisteren. Het resultaat is precies wat ik hoopte, de oranje kleur van de berberis gaat verder in het blad van de varen.

15. Tulipa clusiana – damestulp

Deze elegante simpele tulp is waarschijnlijk cultivar ‘Cynthia’. In het Engels heet de tulp ‘Lady Tulip’, volgens Romke van de Kaa. ‘Damestulp’ dus. Nu zijn er meer wilde tulpjes die zo’n elegante verschijning hebben als deze, maar de naam ‘damestulp’ heb ik nog nooit gehoord.

Een maandje geleden kwam ik in Uithuizermeeden langs de grote bollenkweker die wat potjes buiten heeft staan voor de verkoop. Er is een oude aanhanger waar hij gesneden tulpen van goede kwaliteit verkoopt, en mooi gevulde bollenmanden. Ik houd meer van de bijzondere vindsels die hij soms ook heeft, zoals deze twee potjes met grijsgroen sprietenblad.

Soms staat er niet eens een prijs bij, maar ik heb al veel meegenomen wat een paar euro kostte. Het geld stop je contant in een busje. Zo gaat dat hier. Voor deze heb ik wat meer betaald omdat ik zag dat ze bijzonder waren. Twee potjes vol maar liefst.

Altijd meenemen en proberen. Ik dacht dat het irissen zouden zijn, maar na zorgvuldig bewaren in de droge kas, en uitplanten in april, kwamen er opeens heel veel roze knoppen uit. Op lange stelen. Knoppen met heel subtiele vage kleurtjes die heel fijn zijn om te tekenen. En die knoppen openen zich in de zon. Drie bloembladeren zijn wit en puntig en drie zijn donkerroze aan de buitenkant, met een witte rand langs het blad. En ze zijn wat stomper aan de top. Helemaal diep van binnen zie je aan mooi soort mosterdgeel. Wat een elegantie! Nu nog bedenken waar ze het allermooist uitkomen in de tuin. In de zon natuurlijk. En na de bloei ga ik ze vermeerderen.