dagboek

EUREKA, ATELIER, vrijdag 8 december 2017

eureka warffum 8 december 2017

Gisteren mijn kleine bruine tekenboekje over onze dikke wit-rode poes Percipio nog eens doorgebladerd. Vorig jaar heb ik regelmatig schetsen van hem gemaakt als hij op de cursustafel lag onder een stel halogeenlampjes. Hij vond het allemaal prima, en bleef meestal de hele avond keurig stil liggen. Op dat bruine papier is het een feest om hem te tekenen. Aan de andere kant van hetzelfde boekje was ik ooit begonnen met mijn andere kat, cyper Eureka. Ik heb alle kleuren uitgezocht met nummers erbij, dus die kan ik zo grijpen. En een paar keer heb ik geprobeerd hem te schetsen, maar hij houdt niet van model liggen. Hij is iedere keer weg als ik een half oor af heb.

En vandaag ging hij midden op de tafel zitten, keek mij steeds aan en miauwde. Ik was met andere dingen bezig, dus praatte alleen in het voorbijgaan tegen hem. Tot ik het eindelijk begreep en mijn kleurpotloden ging halen. En waarachtig, hij bleef zowaar vijf schetsen lang liggen, en ik kon hem helemaal rustig bekijken. Een wonder. Ik viel vooral op de kleurtjes in zijn ouder wordende haar, waar blauw en donkerrood in zit, en wat grijs is als het uit elkaar staat, zoals op zijn schouders. Aan zijn oor zijn de overblijfselen te zien van het verdedigen van zijn nieuwe tuin hier in Warffum.

Terwijl ik aan het tekenen was stond de radio aan, en hoorde ik enthousiaste berichten over sneeuw in Hilversum! Sneeuw? En ik weet van niets? Ben ik daarom naar Groningen verhuisd?


 

KLEURTJES VAN NOVEMBER, ATELIER, donderdag 30 november 2017

november warffum 30 november 2017

Ik heb de hele dag in het atelier gewerkt aan een leporello, een lange strook papier, gevouwen in harmonicavorm. Zittend achter de tafel die in de winkel staat, met uitzicht op de straat. Terwijl het na dagen hard regenen toch eindelijk droog was, en ik dus ook naar buiten had gekund.

Ik heb dus bijna niets beleefd. Een keer of vijf even een paar bloemetjes halen uit de tuin op mijn klompen, en weer verder. Soms een kopje koffie, even een stroopwafeltje, en weer verder. Een tijdje twee poezen op mijn tafel, die allebei snappen dat bovenop mijn papier zitten niet de bedoeling is. Ze zitten op hun eigen zwarte handdoekje keurig naast me te kijken. Beetje tegen ze kletsen. Beetje radio luisteren. Beetje zwaaien naar de overbuurman.

Van 11 tot 4 gewerkt. Het lijkt wel een baan.

(afgebeeld is een fragment van de leporello)


 

MODDER, WESTERHORNSEWEG, USQUERT, vrijdag 24 november 2017

modder usquert 24 november 2017

Mijn regelmatige afvalritje naar de vuilstort in Usquert is altijd goed voor een paar schetsen. Vandaag had ik mijn boekje maar meegenomen, en jawel: mijn onderwerp dient zich altijd vanzelf aan. Meestal ben ik op zoek naar een mooi plaatje, maar het eindigt altijd met mijn banden in de blubber langs de kant van de weg omdat iets anders me daarheen sleurt.

Vandaag viel ik op de modder zelf. Hoe teken je dat eigenlijk? Beginnen met de waterlijn omdat je die uit moet sparen. Kijken waar de zon staat en uit mijn hoofd de schaduwen aanbrengen. Dan alles wat vooraan staat, vooral duidelijk en afgebakend tekenen. In dit geval oude maïsstengels, die met een soort mangrovewortels aan de grond vastzitten. En tussendoor natuurlijk even een zwerm vogels toevoegen. Hoe ik dat doe? Geen idee.

Op de rechterpagina kwam de trein voorbij. Hij is iets te groot geworden omdat hij los van het landschap getekend is. En hij gaat dwars door mijn spelende kauwen heen, dat is niet netjes van hem. De grote berg modder met oude stengels aan de linkerkant van de schets ligt kennelijk al een tijdje aan de kant van de weg, want op sommige plekjes groeit groen gras. Zouden ze die berg gebruiken als mest? Het ziet er vruchtbaar uit. De klei is zwart tot donkerbruin, en er zit een rode gloed doorheen. Het nodigt uit tot een heel expressief schilderij met abstracte vegen in bruin, paars en rood. Alleen schilder ik niet.


 

TOPERVARING, HORNHUIZEN, zondag 5 november 2017

topervaring hornhuizen 5 november 2017

Deze bladzijde van het Schetsdagboek is al een week oud. Vorige week had ik twee oud-cursisten op bezoek die kwamen kijken hoe ik nu woon en ze wilden wat van de omgeving zien. Meestal doe ik eerst een rondje Warffum en de tweede dag een rondje Hoogeland. Ik ben trots op mijn nieuwe omgeving en laat alles graag aan anderen zien. Het was vrij regenachtig, dus ik had al een paar binnenlocaties in mijn hoofd (Theemuseum, Wierdenmuseum, Doezoo, een paar antiquariaten) en ondertussen dwaalde ik over het polderland. Maar de waddendijk moesten we natuurlijk wel even op, want dat moet je wel gezien hebben. Een beetje link wel, want het is een stukje terug als er een grote bui aankomt.

De wandeling naar de dijk en de klim naar het hoogste punt zijn altijd een beetje saai: kortgegeten gras en een nette asfaltweg. Tot je met je hoofd boven de dijk uitkomt. En dit keer was het extra spectaculair. Het was om te beginnen vloed, en ik zie nu hoe geweldig dat is, want dan zijn alle vogels langs de waterlijn vlakbij te zien. Het was een hels spektakel: we zagen een enorme vlucht bergeenden, een witte reiger, een heleboel kleine vliegertjes, en een kakelende menigte verderop in het wad. We zagen ook nog een enorme haas naar de kust sprinten en iets wat leek op een zeehond. De lucht was zwaar indigoblauw ('zwart' noemen de meeste mensen dat) en er vielen zonnestralen op de okergeel lichtende kwelders. Schitterend. De andere helft van de lucht was juist heel rustig en licht gekleurd. Mooie spiegelingen op het water, en schaduwen langs het fel oplichtende gras.

Je wist gewoon niet waar je moest kijken, zoveel was er te zien. En we hadden het over het wel of niet vastleggen van zoiets. Wat en hoe. Dat is gewoon niet te doen. Tot ik thuis, uit mijn hoofd, toch maar dit plaatje ratste in mijn schetsboek. Uit mijn herinnering. En dat is dan het beste wat ik kon doen. Ook al zaten er ribbels in mijn papier door knipsels op de achterkant.


 

WOLKENLUCHT, NOORDPOLDER, donderdag 2 november 2017

wolkenlucht noordpolder 2 november 2017

Ik had een landschapsles vandaag en besloot naar de Noordpolder te gaan voor de luchten. Vanuit mijn huis aan de Hoofdstraat zie je wel veel lucht, maar geen polder, dus je mist de grote samenhang. Voor luchten schetsen heb je het overzicht nodig. Je moet de hele hemel kunnen zien om verbanden te leggen. Wat gebeurt er precies, waar gaat de wind heen, hoe is de ondergrond van de wolkenlucht, waar staat de zon, wat doet het licht met het landschap, enz., enz.

De bedoeling was kleine schetsjes te maken van verschillende luchten. Aantekeningen erbij van de kleuren en thuis uitwerken. Sommige wolken moet je tekenen, maar andere maak je door de opgeschreven kleuren door elkaar heen te werken. We zagen lila en bruin in een wolk, vraag niet hoe het kan. Het gaat om de sfeer en het 'grote gebaar', en dat kun je met de kleuren voor elkaar krijgen. Soms.

Het was echt schitterend, grote wolkenpartijen, diep-indigo luchten en stralende zon achter de wolken. En door dat aparte licht zijn de bermen opeens felgroen. Wat is dat toch mooi. En wat handig om dat vanuit een auto te doen. Dat is praktisch als zo'n lucht naar beneden dreigt te komen, maar ook omdat je even wat meer actieradius hebt. Ik geniet hierboven in Groningen.


 

RANSUILEN, TUIN, donderdag 26 oktober 2017

ransuilen warffum 26 oktober 2017

Van de zomer wees onze buurvrouw ons op de ransuil die in de grote wilg achter onze tuin zat. Ik had er nog nooit één gezien, laat staan van zo dichtbij. Hij zat op een tak, dicht tegen de stam aan, en als ze niets gezegd had was het me volledig ontgaan. Ik was opgewonden over zoiets bijzonders. Later vertelden we dat tegen haar man en die zei: 'Vorig jaar zaten er veertien.' Punt. Verder niets. Ik wist niet wat ik ervan moest denken. Veertien? Nam hij ons in de maling? Tot we van de zomer met de buren onder hun berk zaten en iedere uil telden die uit de boom vloog. 'Twaalf, dertien....het zal toch niet?' Hij had dus gelijk! Ongelooflijk, en het is een doodgewone kleine berk.

Nu is de boom bijna kaal. Er zit nog wat bruingeel blad aan. Hier en daar zie ik nu heel duidelijk een uil zitten, roerloos. Tekenen gaat alleen van een foto, die ik leen uit een tijdschrift. Ik heb er plezier in om al die veren met grijs potlood weer te geven en ook nog diepte, textuur en kleur. Ik ben er nog lang niet mee klaar. Het is als een spannend boek, dat lees ik ook zo langzaam mogelijk; jammer als het uit is.

In de winter schijnen de uilen op dezelfde roestplaats te verblijven. Ik kan het me niet voorstellen: met z'n allen in een kale berk? Als het te erg wordt vraag ik ze binnen.


 

VLECHTKUNST, ATELIER WARFFUM, donderdag 12 oktober 2017

vlechtkunst warffum 12 oktober 2017

Bij de kringloop vond ik van de zomer deze vlechtwerken van graan. Het was een hele bak vol voor een euro, en het zag er verwaarloosd en oninteressant uit. Op het eerste gezicht oude troep. Maar omdat ik bezig was met het tekenen van tarwe voor een boek over het Hogeland, besloot ik het toch maar mee te nemen.

Nu het schetsen van de landschappen op een wat lager pitje staat, ben ik in mijn atelier bezig met stillevens. Waaronder dit. Het lijkt me een leuke toevoeging om te laten zien wat de mensen vroeger maakten in de koude winters. Dat stel ik me tenminste zo voor: in de strenge winters vroeger met de restanten van de oogst bij de kolenkachel... Ik weet het niet, straks zijn ze toch gewoon van Ikea. De vlechtwerken zijn nog heel mooi en nauwelijks beschadigd en de touwtjes om ze op te hangen zitten er nog aan.

Pas als je het gaat tekenen blijkt het erg ingewikkeld in elkaar te zitten. De vormen zijn bepaald door de vouwmogelijkheden van de stelen, en tegelijk op het feit dat de ronde stelen platter worden als ze gevouwen worden. Dat kun je mooi zien in de hoeken. En dat is heel moeilijk om te tekenen, maar leuk als het lukt.


 

SPIKKELS, STAD, donderdag 5 oktober 2017

spikkels groningen 5 oktober 2017

Vandaag moeten we weer eens in Groningen zijn, en na onze boodschap besluiten we een beetje door de buurt te dwalen. We komen door de Kastanjelaan (waar grootbladige iepen staan), door de Moeslaan (zonder appels) en door de Radijsstraat (zonder radijs). Ik vind dat niet kunnen. Stel je voor dat je autistisch bent, dan loop je elke dag tegen die onvolkomenheden aan. Bovendien vind ik radijs geen naam voor een straat; dat lijkt me heel ongeschikt als laanbeplanting.

Maar bij het uitgaan van de Radijsstraat moet ik wel even stoppen omdat ik een boom zie die ik niet ken. Mijn interne zoekmachine werkt op volle toeren terwijl ik parkeer en uitstap. Een vrij kleine boom, die nog volop in blad zit. Groot, rond blad zonder veel tanden. Soms met al prachtige herfstkleuren, die nog veel meer moois beloven. Dat lijkt een meelbes. De onderkant van het blad is inderdaad zacht behaard. Maar de meelbes heeft niet zulke grote vruchten aan het uiteinde van de takken. Waar ik net niet bij kan. Dus raap ik wat vruchten, die ruw voelen en hard. Ze zijn mooi rond en hebben een appelachtig uiterlijk. Het ruwe gevoel komt van heel veel kleine lichte stippeltjes, lenticellen.

Thuisgekomen bestudeer ik hem. Het blijkt inderdaad een appelsoort en wel Malus tschonoskii. Genoemd naar de Japanse botanicus Tschonoski. Als ik hem opzoek op internet blijkt hij in Belmonte in Wageningen te staan, waar ik gewerkt heb nota bene. Leuk, zo'n nieuwe kennis.


 

WISKUNDE, GRONINGEN STAD, donderdag 28 september 2017

wiskunde groningen 28 september 2017

Ik moest voor een paar boodschappen in 'Stad' zijn en besloot daarom mijn schetsdagboek maar mee te nemen. Voor het geval jullie denken dat ik echt alleen nog maar het platteland schets.

Na aankomst op het station zat ik op het grote plein te schetsen. Ik viel op het contrast tussen het weelderige oude stationsgebouw en het strakke KPN kantoor. Achteraf had ik het stationsgebouw meer moeten mierenwandelen, omdat de details in het echt veel leuker waren dan op deze schets. En mijn stift was wel een beetje erg dik. Nu was ik ook enorm afgeleid door een groep kinderen, die alsmaar groter werd. Op het laatst stonden ze naast me op de bank omdat ze naar beneden in de fietsenkelder wilde kijken. Heel irritant. Ik ben toen opgestaan en richting Groninger Museum gelopen.

Daar ben ik even in de winkel geweest, en toen ik weer naar buiten kwam stonden dezelfde kinderen naar de muur te kijken. Ik ben naar ze toe gelopen en heb gevraagd wat ze deden. Een paar hopeloos kijkende meisjes waren dankbaar. Ze hadden allemaal een wiskunde-opdracht met de naam 'de wiskunde ligt op straat'. Een kopietje met veel foto's en originele vragen. Bij de muur van het museum: 'Op hoeveel manieren kun je een horizontaal rijtje van 5 aaneengesloten donkerblauwe tegeltjes in het 10 bij 10 vierkant zetten?' En: 'Hoeveel halve vazen staan er op het gebouw in het water?' Dat gebouw is rond, dus ik neem aan dat je dat dan moet kunnen berekenen. Maar de meeste kinderen begonnen over hekjes te klimmen en om te lopen, om alles te kunnen tellen. Het museumpersoneel stond er een beetje bij te kijken met de koffie in de hand. Ik vond het leuk. Zo leer je kinderen spelenderwijs wiskunde.


 

KLEUR, EWSUM, woensdag 20 september 2017

kleur ewsum 20 september 2017

Landgoed Ewsum ligt vlak bij Middelstum hier in Noord-Groningen. Het is geen borg meer, maar nog steeds een prachtig landgoed. We zwierven een beetje rond door de tuinen, om de slotgracht heen en kwamen toen in een lange tuin met blauwe bankjes. Ondanks het sombere weer was deze tuin verrassend mooi. Dat kwam vooral door de felle kleuren van Asters, Sedums, Rudbeckia, en de achtergrond van donkere struiken zoals Cotinus en zwarte vlier. Heel erg mooi.

Intussen ben ik zelf bezig met mijn felle-kleurentuin die een beetje moet gaan lijken op Great Dixter in Engeland. Voor degenen die die tuin niet kennen: het is balanceren op de grens van romantische wanorde en totale chaos. Een tuin met allerlei groeisels die stuk voor stuk beoordeeld worden of ze gewied moeten worden of niet. Een tuin met een onconventionele keuze aan planten. Rozen, vaste planten, groentes, eenjarigen en bollen staan er allemaal door elkaar. De cottage heb ik al: dat is ons huis in rode Groninger baksteen. Ik plant van alles in de tuin wat maar kleur heeft. Knalrode Montbretia, kattestaarten, rode Dahlia's, Verbena's, roodpaarse Geraniums, Fuchsia, oranje slaapmutsjes; het kan niet gek genoeg. Heel wat anders dan mijn groene bladtuin in Amersfoort, die ook heel leuk was, maar een beetje klein. Ik ben me hier helemaal aan het uitleven.

Deze aquareltekening gaat ook over kleur. Vooral de idioot paarse spekbonen ('Sweet Astralian') had ik nog nooit gezien. Ik droog de zaden in de hoop ze in het voorjaar te kunnen planten. Verder de vruchten van de Magnolia, geraapt langs de weg in Middelstum. Ricinus-bonen van een ketting uit de kringloopwinkel en rode bessen van de Crataegus lavallei. September is de maand van kleur.


 

SUIKERBIETEN, UITHUIZEN, zondag 10 september 2017

suikerbieten uithuizen 10 september 2017

Mijn wekelijkse schetsrondje ging naar de polders ten noorden van Uithuizen. Een heel fijn gebied waar ik vaak kom. Na een bezoekje aan café 't Zielhoes bij Noorpolderzijl wilde ik doorrijden naar de Klutenplas. Dat is een nat gebied waar veel vogels uit de wadden foerageren. Maar zoals altijd zag ik onderweg zoveel dat ik er nooit aankwam.

Bijvoorbeeld dit. Een enorme berg suikerbieten, net geoogst en wachtend op vervoer. Ik parkeerde mijn auto, en gewapend met windklem en tekenspullen ging ik uit de wind achter de berg staan, zodat ik ook het sporadische verkeer niet hinderde. Maar het waaide veel te hard om me te concentreren, dus ik ben maar op de grond gaan zitten. Toen rook ik de geur pas goed: een zoete, grondige geur die me ergens aan deed denken...

Aan de bieten in de koeienstal bij boer Breunissen in Wageningen, waar ik mijn jeugd heb doorgebracht. Alleen denk ik dat het toen voederbieten geweest moeten zijn. Misschien ruiken ze ongeveer hetzelfde. Ik weet nog dat ik ze klein mocht malen in de snijmachine. Dat was een grote gietijzeren bak op pootjes met een draaiwiel eraan en een geribbelde tekst op de zijkant. Tot mijn verbazing hoefde je er niet eens zo veel kracht op te zetten. Als klein meisje van een jaar of acht draaide ik aan het wiel middenin de stoffige stal tussen de hard snuivende koeien. En stiekem proefde ik een scherfje biet, en het smaakte net als nu, fris en zoet.


 

HOMMELZWEEFVLIEG, WARFFUM, zaterdag 2 september 2017

hommelzweefvlieg warffum 2 september 2017

Ik zat met een goed glas witte wijn naar de etappe van de Vuelta te kijken. De aankomst op een grauwe berg met nog even een heel steil klimmetje voor de finish. Geweldig. Eigenlijk zou je het nauwkeuriger moeten volgen met een kaart erbij en zo, dan leer je nog wat over het landschap van Spanje. Toen zag ik op het kozijn aan de buitenkant een prachtig insect in de zon zitten. Soort hele grote wesp. Een hoornaar, dacht ik, want ik had er over gelezen in de krant: dat er hele grote gesignaleerd zijn.

Nou vind ik samen wielrennen kijken erg gezellig, maar zo'n dier stopt alles. 'Bestuderen, bekijken, tekenen!', riep alles in me. Even later stond ik buiten met een glas en een kartonnetje en ving hem vrij gemakkelijk.

In de scherpe namiddagzon in mijn atelier laat ik hem overlopen in een petrischaaltje, waardoor hij minder mobiel is en ik bestudeer hem nauwkeurig. Met mijn insectenboek erbij blijkt het een hommelzweefvlieg. 'Onmiskenbaar door de grote afmetingen', staat erbij. Dat moet hem zijn. Alleen heb ik nu gezien dat zijn vleugels ook nog gekleurd zijn met oker en zwart. Heel erg mooi. De onderkant wilde hij niet tonen. Zou ik ook niet doen.

Ik heb hem losgelaten in de tuin, waarna hij met enorme vaart richting buren vertrok. Mijn hoop dat hij nog eens op bezoek komt, is waarschijnlijk ijdel.


 

ENGELS, WESTERNIELAND, donderdag 24 augustus 2017

engels westernieland 24 augustus 2017

Vandaag was ik in Westernieland. Met kerst is het 300 jaar geleden dat Noord Groningen getroffen werd door een grote overstroming. In het kader daarvan zijn er in het Hogeland tal van kunstwerken gemaakt die daaraan herinneren of verwijzen naar een andere grote overstroming, overal ter wereld. In Westernieland staat het kunstwerk 'Aquatheek' van Groenewoud en Buij. Dit kunstwerk staat naast de kerk van Westernieland, tussen de historische graven. Het spreekt me erg aan, omdat het een verzameling is, en ik ben gek op verzamelingen en op de manier waarop ze tentoongesteld worden. Het kunstwerk is een open iglo-achtige constructie van hout met heel veel glazen potten. De bedoeling is dat bezoekers deze potten vullen met water uit de omgeving. Ik vind het erg mooi, vooral omdat het water onder invloed van de zon gaat verkleuren.

Vervolgens heb ik een uurtje zitten tekenen op de oude begraafplaats. Zittend op een reusachtige liggende zerk heb ik de zon op het gras, de bakstenen en de bladeren geschetst. De sfeer heeft iets van Engeland, sterker nog, deze plek doet me sterk denken aan de kerk van Brede, waar ik met een groep op schetsreis geweest ben. Het zonlicht, het uitzicht tussen de bomen door, de stille vlinders, de oude inscripties op de zerken, het gele korstmos, een roodborstje, zelfs het onverstaanbare gebabbel van twee boeren geeft een vakantiegevoel.

Daarna heb ik mijn tocht over smalle weggetjes vervolgd en ben ik hier en daar gestopt om de oogst te schetsen. Alle tarwe is nu binnen, nu de uien en de mais nog. Vanavond hebben we gegeten van mijn tekenmodellen van vorige week: wortel, ui, en aardappel.


 

DE PLOEG, SCHOUWERZIJL, woensdag 16 augustus 2017

de ploeg schouwerzijl 16 augustus 2017

Tijdens een wekelijks schetsommetje kom ik langs Schouwerzijl. Een prachtig dorpje in een heel mooi landschap langs het Reitdiep. De moeite waard om een hele tijd in rond te hangen, maar vandaag wil ik door. Ik rijd verder over de dijk naar Schaphalsterzijl. Vanaf dit dijkje heb je een fraai uitzicht over de polders. Het is een smal dijkje, maar er zijn uitwijkplaatsen gemaakt, speciaal voor mij, om te schetsen natuurlijk.

Als ik rechts kijk, denk ik dat ik hallucineer: ik zie roze, lila en rood in het landschap. Ik stop bij de eerste de beste parkeermogelijkheid en installeer me tegen de auto aan geleund met uitzicht op het landschap. Het is niet waar! Wat een bijzondere kleuren. Ik besluit ze zo goed mogelijk te noteren, omdat ik precies de werkelijkheid wil hebben. De kleuren van mijn kaartjes heb ik opgeschreven, en thuis aangetekend. Alleen heb ik deze schets met aquarel ingekleurd. Dat is nog heel lastig, want dan moet je het mengen. De achterste akker bijvoorbeeld is paars met lilabruin: potlood Luminance, 'burnt sienna 50%', een kleur die ik nog nooit gebruikt heb. En met aquarel moet je sepia en Windsor purple met elkaar mengen. Logisch.

Heel apart, het komt waarschijnlijk vooral omdat ik tegen de zon inkijk. Ik kan me heel goed voorstellen dat een schilder van De Ploeg dit zou overdrijven en abstraheren, want van dit naar fantasie is maar een heel kleine stap.


 

KOP-HALS-ROMP, UITHUIZEN, zondag 6 augustus 2017

de streek uithuizen 6 augustus 2017

Langs de doorgaande weg in het noorden van Groningen liggen restanten van de oude kronkelende weg, die langs de boerderijen gaat. Om te schetsen is die weg leuker. Ik neem het stuk vlak voor Uithuizen, dat 'De Streek' heet. Het is overal even prachtig en het weer is stralend. Ik zit evengoed in de auto omdat ik met fietsen altijd zo veel tijd kwijt ben om ergens te komen. Het is heel handig om in de auto te schetsen. Je hebt alles bij de hand en als het begint te regenen (wat voorspeld is) zit je lekker droog. Muziekje erbij.

Deze boerderij van het kop-hals-romptype vind ik prachtig. Ik heb hem in de winter als een van de eerste schetsen gemaakt, met bruingrijze grond ervoor. Nu staat de akker in lichterlaaie van de rijpe gerst. In de akker ernaast uien, die enorm ruiken. Dat ruik ik door het open raam van de auto. Heftige geur. De bollen zélf zijn iets nieuws om te schetsen. Hoe krijg je die witte ronde vormen voor elkaar? Na een tijdje prutsen ontdekte ik dat het net zo gaat als al het witte in een landschap: niet tekenen. Alleen de omgeving kleuren. En die is bruin. Makkie.

Wat ook wit is, zijn de mooie driehoekjes bovenaan de daken van de twee gigantische schuren. Laat ik die nou niet mooi wit hebben gelaten.


 

BOAZ KERK, WESTEREMDEN, donderdag 26 juli 2017

boaz kerk westeremden 26 juli 2017

Er is in Groningen veel architectuur te vinden in de stijl van de Amsterdamse School. Een aantal Groningse architecten was daardoor sterk beïnvloed. Dat zie je hier vaak terug: in woonhuizen, kantoorgebouwen, kerken en zelfs boerderijen. Ook de leden van kunstenaarsvereniging 'de Ploeg' hielden zich bezig met industrieëel ontwerp en grafiek.

Gisteren bekeek ik de Boaz Kerk in Westeremden. We hadden al eens bewonderend buiten gestaan en vandaag was de kerk open in het kader van een architectuurmanifestatie. Een lezing over kleuren en pigmenten van de Amsterdamse School heb ik helaas gemist, maar zittend in de kerkbank heb ik enorm genoten van de prachtige details van de banken en ramen. De heel bijzondere kleurencombinatie kon ik met behulp van mijn onafscheidelijke kleurenkaartjes heel goed noteren. Eén stukje van de kerkbank ben ik vergeten op te schrijven. Het zou groen kunnen zijn, maar net zo goed rood, of zwart.

Ik merk dat ik niet zomaar iets kan invullen, dus laat ik het maar wit. Het is een kleine moeite om er een foto van de kerk bij te pakken en er een kloppend plaatje van te maken. Dat is alleen niet mijn opzet: ik wil mezelf (en mijn cursisten) leren hoe precies ik moet zijn in het schetsen. In sommige gevallen heel precies dus.


 

ROGGE, HORNSTERWEG DEN ANDEL, vrijdag 21 juli 2017

rogge den andel 18 juli 2017

Elke dinsdag teken ik insecten bij 'Doezoo' in Leens, mijn geliefde insectendierentuin. Afgelopen dinsdag was mijn auto stuk, dus ging ik op de fiets. Voor degenen die mij kennen zal dat een schokkende mededeling zijn: ik fietste in Amersfoort nooit, en nu opeens.... En dan ook nog meteen drie kwartier naar mijn 'werk'. Het is allemaal anders hier in Groningen.

Anyway, ik ben op de fiets. Dat vraagt op de terugweg om een ommetje. Bovendien als er heel spannende fietspaden opduiken met fietsknooppunten, is dat zonder kaart vrij simpel te doen. Dus ik slinger-de-slinger door het Hogeland en raak zelfs een beetje uit de route omdat de akkers hier zo groot zijn dat doorsteken geen optie is. Ik maak wat schetsjes voor mijn verzameling en verwonder me over de vogels en vooral over de tientallen vlinders. En over de variatie aan landbouwgewassen.

Neem nou dit. Geen idee wat het precies is, maar het lijkt me rogge. Ik kom er niet echt uit, en ik zal eens vragen bij de betreffende boer. Gewoon het erf oplopen. Maar wat het ook is: het was een enorm leuk gezicht, zo'n veld vol met dansende aren waarvan alle naalden wijd uitstaan. Lekker eigenwijs.


 

AARDAPPEL, AKKER WINSUM, donderdag 13 juli 2017

aardappel winsum 13 juli 2017

Ik woon voor het eerst van mijn leven in een akkergebied. Dat is wel wat anders dan weiden en rivieren. De velden zijn hier bijna iedere week anders; want er groeit van alles: tarwe, gerst, suikerbieten, prei, aardappels en koolzaad. Daarnet kwam ik langs mijn geliefde gerst-akker die ik elke week teken omdat hij steeds een andere kleur heeft. Het begint groen, wordt dan blauwgroen, geelgroen en oker en opeens ..... is hij gemaaid. Je moet er wel snel bij zijn als je iedere week iets wilt vastleggen. Ben benieuwd wat ze er nu mee gaan doen, ploegen waarschijnlijk, maar dan?

De aardappels bloeien. Je ziet enorme groene velden, die opeens een lichtpaarse waas van bloemtrossen hebben, of een spierwitte wolkenmassa. Die witte rassen lijken wel veel voller te bloeien. De bloem zelf is van dichtbij net een bitterzoet met zijn donkergele meeldraden. Die steken als speren onder de hangende bloem uit, mooi. Het klopt dat de planten op elkaar lijken want ze zijn allebei familie van de Nachtschaden, een bedenkelijke familie met nogal wat maffia. Ze handelen in ondergrondse waar en bovengronds wassen ze het wit.

Zal ik het over tien jaar ook nog zien, deze bollenvelden? Of ben ik het dan spuugzat? Ik hoop het niet. Ik hoop dat ik er ieder jaar weer van geniet dat die piepers zo mooi bloeien: de bloesem van patat.


 

ESSEN, BREEDE, donderdag 29 juni 2017

essen breede 29 juni 2017

Essen zijn hoge bomen met geveerd blad en rijzige stammen. Ze kunnen erg oud worden en begroeid raken met prachtige korstmossen, zoals de hoge essen in de Vogezen. Het zijn bomen die goed groeien op vochtige plekken, en ze staan door de hele provincie Groningen langs wegen en om boerderijen heen. En nu hebben ze essentakziekte (Chalara fraxinea), een schimmel die de vaten aantast. Deze schimmel wordt niet verspreid door insecten, zoals bij de iepenziekte, maar door de wind: help. En er is niets aan te doen. Deze ziekte is in 2010 in Groningen aan komen waaien en heeft zich van daaruit verder over Nederland verspreid. Hier op het Hogeland zijn inderdaad heel veel essen aangetast.

Ik maak me zorgen. Sinds ik weet dat men op termijn alle aangetaste essen wil kappen, valt me pas op dat dit de meest voorkomende boom van het Hogeland is. Met uitzondering van de prachtige abelen staan alle wegen vol met mooie essen. Het zou een drama zijn als alles gekapt wordt, maar eigenlijk is het nu ook al een triest gezicht.

Daar zit ik over te denken, terwijl ik op een bankje langs het fietspad naar Warffum zit te tekenen. Met vulpen. En met een aar weegbree als penseel om de lijnen uit te wassen. Intussen zijn in het dorp alle dansers voor 'Op Roakeldais' aangekomen, is er in mijn atelier een hoop werk te doen, en ik zit hier een es te troosten. Maar dat vind ik eigenlijk het belangrijkste, want zonder natuur houdt mijn inspiratie op te bestaan.


 

KWELDERKOEIEN, DIJKSTERWEG, PIETERBUREN, donderdag 15 juni 2017

dijksterweg pieterburen 15 juni 2017

Ik ga naar het wad. Daar is altijd wat te beleven. Nou, vandaag klopte dat zeker; ik zat nog niet op een plekje of ik hoorde allerlei geluiden: de harde wind, het gieren van de wind in een stalen landhek (klonk als een heus windorgel), blatende schapen, gillende meeuwen, het klaphekje van de parkeerplaats, leeuweriken, spreeuwen, scholeksters, en dat terwijl deze schets zo rustig is. Uitgestrekte graslanden zo ver als je kijken kunt, en in de verte een reepje zee.

En in de sloot voor me, die trouwens stonk, werd gesparteld van jewelste. Heel kleine visjes krioelden langs de oever en bewogen zich soms met hun zilveren buik naar boven. En dat is net alsof iemand je met een spiegeltje in de zon laat kijken. Het leidde allemaal enorm af.

Ik was niet rustig, en dat kwam niet alleen door al die zintuiglijke uitdagingen, maar ook door de harde wind, die het onmogelijk maakte te horen of er iemand aan kwam, en dat vind ik pas echt onprettig. Ik wil niet verrast worden door een jolige bewonderaar die 'Picasso' roept, en helemaal niet als het daarop nog niet lijkt ook.

Ik had dus mijn dag niet. Toen heb ik van ellende maar foto's gemaakt, en aan de hand daarvan studieschetsen in de lucht toegevoegd. Nu heb ik gedaan wat ik mijn cursisten altijd afraad. Hoe ouder ze wordt, hoe soepeler haar regels.


 

KEUKENRAAM, MENKEMABORG, UITHUIZEN, donderdag 8 juni 2017

menkemaborg Uithuizen 8 juni 2017

Het heeft twee dagen heel hard geregend, maar nu ik naar de Menkemaborg ga is het droog. Mooi zo. Je moet namelijk een stuk lopen onder een gesnoeide lindenlaan door en dat leek me nogal druiperig. Toen ik hier voor het eerst was, waren de bomen nog kaal en kon je een reigerkolonie zien in de toppen van de oude beuken. Inmiddels zijn de kleine reigers uitgevlogen en zitten de bomen dik in het blad. Het is weer heel mooi hier, enorm netjes, maar dat moet ook met al die zorgvuldig gesnoeide boomvormen en Buxus. Bijzonder zijn de in etages gesnoeide linde, erg leuk om te tekenen.

Ik ga de zware voordeur van de borg door naar binnen en ik ben weer overweldigd door de enorme rijkdom van dit huis. De gigantische vazen met blauwe Chinese decoratie. De kast met Chinees aardewerk in de gang. De bijzondere kasten en meubels. Ze zijn stuk voor stuk een project op zich om te tekenen. Dat heb ik gedaan, in mijn grote zware schetsdagboek-boek, maar achteraf vond ik de kleine schetsjes in de keuken leuker uitgevallen. Vooral omdat je er een leuk uitzicht hebt op de tuin met Taxushagen.

Deze oude geranium doet me denken aan een serre in de jeugdherberg van Margate in Zuid-Engeland, waar een heel stel van die knoestige planten stond. Ik denk dat het contrast tussen knalrood en de ouderdom me aantrekt. De psycholoog mag zeggen waarom.


 

ROTSTUIN, HORTUS, HAREN, 1 juni 2017

rotstuin hortus Haren 1 juni 2017

Ik moest in 'Stad' zijn vandaag, dus ik besloot er meteen een bezoekje aan de Hortus aan vast te knopen. Daar was ik ooit een keer geweest maar dat is heel lang geleden. Ik herinner me dat ik een prachtige sprinkhaan aan het tekenen was in een terrarium, maar dat ik trilde van de koorts. En dat vond ik jammer, want tekenen is leuker dan ziek zijn, en zo'n mooi beest zou ik niet gauw weer zien.

Het was erg warm. De wandeling door de net aangelegde 'Hondsrugtuin' heet en het restaurant dus aangenaam. Ik besloot onder de overkapping te blijven zitten met uitzicht op het water en de overkant. Mooi, al die tintjes groen. Die heb ik uiteraard met mijn kleurkaartjes genoteerd en thuis ingevuld. Blijft over: de ruimte tússen de bomen, en dat weet ik niet meer. Eigenlijk moet ik dat dus ook opschrijven.

Daarna ben ik aan de overkant het paadje ingelopen dat ik getekend had. Dat bleek niet naar de rozentuin te gaan, maar naar de rotstuin (toe aan een nieuwe bril?). En dat is een absolute aanrader, wat een geweldige tuin. Een echte rotstuin, die lijkt op de bergen omdat er knoeperts van keien liggen, platte blokken graniet en treden van grote stukken leisteen. Daartussen tientallen donkere akeleien, ereprijzen en veel ander leuks. En vooral veel pollen anjers, die allemaal zo heerlijk geuren dat ik moet denken aan de enorme weide met prachtanjers in de Pyreneeën waar ik ooit liep. Door die geur en doordat je voortdurend naar beneden kijkt, waan je jezelf echt in de bergen. Compleet met horzels die me steken. En al dwalend en genietend kom je achter de berg op een smal asfaltpaadje tussen de bomen uit. Het lijkt echt alsof je van de helling afkomt terug onder de boomgrens. Een heel fijne ervaring.


 

HEMELVAART, EENRUM, 25 mei 2017

hemelvaart Eenrum 25 mei 2017

Ooit zouden we in Eenrum gaan wonen, heel lang geleden.. en toen kickte ik op het feit dat er met Hemelvaart een grote markt in het dorp zou zijn, met wel twintigduizend bezoekers. Klopt, het was heel druk vandaag, maar het was een doodgewone markt, zoals elke vrijdag in Amersfoort. Het was gezellig, vond ik, met een prachtig zonnetje. Gelukkig was ik op de fiets gegaan, want de auto's werden allemaal naar het sportveld gedirigeerd, dus er was geen ontkomen aan lange slierten mensen vanaf het parkeerterrein.

Ik had speciaal mijn zwarte penseelpen “Pentel Brush” meegenomen om houdingen van mensen te kunnen vastleggen. Dat ziet er altijd leuk grafisch uit, en speciaal daarvoor had ik op de heenweg een landschapsschets van Eenrum gemaakt, als beginnetje. Daaronder zouden de penseelschetsen komen.

Maar tijdens het rondslenteren en speuren naar een onderwerp, zag ik dat de kerk geopend was en voor ik het wist was ik binnen. Daar speelden twee mensen quatre-mains op een piano en ik besloot op een kerkbank te gaan zitten en ornamenten te schetsen. Heerlijk, met pianomuziek als extraatje.

Mooi, zoals mijn intuïtie de zaak door de war kan gooien. Het werkt gewoon niet om van te voren een bladzijde uit te denken. Ook niet als je regelmatig publiceert, juist dan is het gevaar groot dat je je succes wilt afdwingen. Eigenlijk ben ik blij dat het soms anders loopt. Of beter: ik ben blij dat ik mijn intuïtie gehoorzaam. Goeie les weer.


 

MOESTUIN, 'HET HOOGELAND', WARFFUM, 20 mei 2017

moestuin Warffum 20 mei 2017

Ik ben nog steeds verrukt van mijn nieuwe woonplaats. Dat zal wel zo blijven, gok ik, want ik zie iedere dag iets nieuws. Het leukste vind ik dat al die mooie en interessante dingen vlak om de hoek van ons huis te vinden zijn. Het Openluchtmuseum 'Het Hoogeland' bijvoorbeeld, is op drie minuten lopen. De buren dus.

Dus daar ga ik even schetsen. Dat even werd alweer gauw anderhalf uur, en een tweede bladzijde nog eens een uur, dus was ik al met al een hele tijd op pad. Prachtig weer met mooie bloemkoolwolken en een warm zonnetje. Dit plekje is bij de moestuin met uitzicht op het 'Venhoes', ingericht als daglonershuisje uit de vroege 19de eeuw. Het hele kleine huisje middenvoor heet de stookhut van het Venhoes, overgebracht uit Oterdumerwaarven (het bestaat echt!: bij Termunterzijl, ten zuidoosten van Delfzijl).

Het leuke vind ik dat achter het witte hekje gewoon de weg loopt van Warffum, waar af en toe een fietser voorbij komt. Je ziet alleen zijn hoofd, omdat de weg een stuk lager ligt op de terp. In de verte de bomen van Usquert, en rechts van het plaatje de trein naar Roodeschool. Leuk-leuk.


 

SLOOT, WARFFUM, 11 mei 2017

sloot Warffum 11 mei 2017

Prachtig weer, een stralende zon zelfs. Dat is wel even wat anders dan die koude wind van de laatste dagen. Ik trek er met mijn fiets op uit. Eerst even langs de fietsenhandel om een goede oplossing te vinden voor het vervoer van mijn gele schetsstoeltje. Men adviseert een bagagespin, en even later fiets ik vrolijk de straat uit. Op naar de wei.

Tien minuten later zit ik startklaar met mijn schetsboek. Aan de rand van een akker met uitzicht op deze boerderij of wat er van over is. Wat is het toch heerlijk hier. Ik zit in een zeer grazige berm met allemaal voorjaarsbloemen en er staat een lekker windje. Eerst maar eens even rustig genieten. Het enige dat ik hoor is het ruisen van de wind in de brede halmen van een enorm veld Engels raaigras. Af en toe een scholekster, een trekker en een scholier die 'moi' zegt. Ook als ik niet opkijk. De rode trein naar Winsum gaat voorbij, zonder geluid. Een meeuw vliegt over, zonder geluid. Iets in de rietkraag achter me jodelt een liedje. Dat is alles.

Tot er twee trekkers aankomen met grote tanks. En een enorm gevaarte met een heleboel slangen en sproeiers, die in een paar ritten het hele land bemest met iets wat ruikt als gier. En dan is schetsen op het platteland opeens een stuk minder aantrekkelijk.


 

INSECTEN, LEENS, 4 mei 2017

DoeZoo leens 4 mei april 2017

Insectenwereld 'DoeZoo' in Leens is een met veel liefde opgezet museum/dierentuin van kleine dieren. Geweldig, dat er zo'n plek is. Ooit had ik dat in Londen ook gezien, bij het Museum of National History. Daar zijn nu alle insecten opgeslagen 'in stock' en staan de grote wandelgangen en zalen vol met dinosaurussen en bijbehorende knuffels. Volgens mij is dat precies het verkeerde signaal. Kinderen trekken met grote uitgestorven dieren, want 'daar houden ze van'. Eerlijk gezegd was ik tijdens mijn eerste bezoek aan DoeZoo ook teleurgesteld, toen ik zag dat ieder kind met een slang op de foto mocht. Dat leek me een sensatie die niet zo past bij insecten. Vandaag bleek dat dat slechts een onderdeel is van het programma, dat er op gericht is om kinderen te leren dat elk dier een individu is.

Dit museum is van een geestverwant. Iemand die zich geen bal aantrekt van wat iedereen er van vindt, maar gewoon een insectenmuseum begint. Net als ik destijds het Vindselmuseum. Een natuurliefhebber/bioloog die vindt dat kleine diertjes er ook mogen zijn, zoals ieder dier. Ontwikkeld met alle liefde en inzet die hij in zich heeft. Simpel, met charmante oplossingen en natuurlijke middelen. Ik was er al op gevallen toen we hier nog niet eens woonden, en toen al nam ik me voor om al die diertjes te gaan tekenen.

Het liefst had ik een aparte tafel gehad in een kamertje waar ik al die insecten mocht natekenen. In de praktijk moest ik het doen met slecht licht en een onhandige blik in de lades. Vandaar dat de eerste kevers overdwars op het papier staan. Ik durfde er nog niet goed voor te gaan zitten. Misschien dat ik het nog eens voor elkaar krijg om al die vlinders in alle rust na te tekenen. Ik ben er vandaag in ieder geval vier uur geweest.


 

HAGELLUCHTEN, NOORDPOLDER-WEST, 27 april 2017

Noordpolder-West 27 april 2017

Je leest het goed: ik zit op Koningsdag in m'n eentje in de polder. Met mooie klassieke muziek (Cesar Franck!) en in de auto, maar toch: geen kleedjesmarkt vandaag vanwege de slechte weersvoorspelling. Toen ik wegging had ik nog geen idee waar ik heen zou gaan. Eerst maar es de straat uit. Van daaruit kun je kiezen, rechts naar Usquert, links naar Baflo. Ik aarzelde even en dacht toen aan Rita Verdonk die gisteren weer eens te zien was op televisie, en ik ging rechtdoor.

In een mum van tijd sta je in de polder. Wat is dat toch een rijkdom. Niet een beetje een weitje, maar een immense polder met hier en daar een boerderij, af en toe een gek bruggetje, bomen om een hoeve heen, en lucht, heel veel lucht. Het geeft me een gevoel van geluk en een enorme opluchting alsof ik een vogel ben die eindelijk weer voluit mag vliegen. Zoals de bruine kiekendief die ik een tijdje heb zitten schetsen.

Dus wordt die lucht vandaag mijn onderwerp. Vijftig tinten grijs. Gelukkig heb ik mijn kleurenkaartjes bij me, zodat ik heel precies kan kijken welk grijs het nu allemaal is. Tussen het werken door maak ik even een schetsje van het beeld in mijn achteruitkijkspiegel. Het is zoals ik leef: ik ben me op de achtergrond bewust van de NAM en wat ze allemaal aan het doen zijn hier in Groningen, maar ondertussen teken ik luchten.


 

SCHETSDAGBOEK, NOORDKAAP, 19 april 2017

Noordkaap 19 april 2017

Mijn eerste echte schetsdagboek in Groningen. Dan maar meteen ook naar het uiterste noorden, het laatste puntje van het vasteland: de Noordkaap. Echt waar: er staan richtingaanwijzers met de tekst 'Noordkaap' en een afbeelding van een camera. Maar eerst kom je door Uithuizen, en dan door Uithuizermeeden, waar je al nooit van z'n leven dacht te komen, dan door Hefswal en vervolgens staan die bordjes er weer. Het lijkt dus te kloppen. Steeds denk je de laatste boerderij te passeren, maar dat blijkt niet de laatste. Vervolgens ga je recht op de windmolens van de Eemshaven af. Kan niet echt mooi zijn, denk je dan. En dan draai je weer naar het westen, waar het groen is met boerderijen. Soms ga je een hellinkje op door een coupure in de dijk. Maar boven gekomen zie je een volgende polder. Ik moet er nog steeds aan wennen. Dat komt door de Noordhollandse duinen die ik gewend ben: duin op en je ziet de zee, bruisend en woest. Nou, hier is geen zee, alleen gras. Dat overkomt je hier drie keer. Tot je eindelijk een doodlopende weg inslaat met nog meer polder en aan het eind de echte zeedijk. En OVER die dijk:.....DIT. .Al goed, mij hoor je niet meer.

Het is wel even organiseren om op een wad met harde wind te schetsen. Het gele stoeltje, dat ik altijd bij me heb, hangt in mijn rechterhand horizontaal in de wind. Een potlood kun je niet even op de grond leggen zoals ik gewoonlijk doe. In een mum van tijd ligt het bij de horizon. Maar ik was op alles voorbereid, handschoenen met vingers, windklemmen, dikke kleren, dichte tassen, kleurenkaartjes.

Het was heerlijk. Terug in de auto zag ik in de spiegel een woest, verwaaid rood hoofd. En dat hoofd voelde zich strontgelukkig. Terug naar mijn heerlijke huis in een warme auto met klassieke muziek.


 

WELKOM, UITHUIZERWAD, 28 maart 2017

Uithuizerwad 28 maart 2017

Op zondag zijn we verhuisd naar Warffum. Op maandag zijn we teruggereden naar Amersfoort om het huis schoon te maken. Daarna weer naar Warffum voor onze eerste nacht daar. Een ruim huis - vol verhuisdozen - met een grote, lege tuin.

Omdat ik graag zo snel mogelijk een tuin wilde aanleggen, had ik bij mijn lievelingskwekers in Amersfoort een hele vracht struiken gekocht. Die had ik eerder alvast meegenomen naar Warffum. Dus dinsdag heb ik een hele strook beplant met wintergroene struiken, zodat het geheel er al aardig begroeid uit zag. Zelfs na al het werk van de verhuizing had ik energie voor tien om te spitten en te slepen. Dat verbaasde me niets, want hier had ik jaren naar verlangd. 'Ik ken niemand bij wie de tuin eerder klaar is dan het huis', zei mijn dochter.

Tussendoor zijn we even naar het wad gereden. Daar, zittend op de dijk, hadden we een adembenemend uitzicht op kwelders in allerlei mooie pastelkleurtjes. Natuurlijk had ik helemaal niets bij me: geen papier, maar ook geen balpen. Terwijl we daar zaten, realiseerden we ons hoe stil het hier is. We keken elkaar gelukkig aan. Toen begon er in de verte een kabbelend geluid en opeens vlogen er duizenden ganzen op. Ze vlogen met een enorm kabaal recht over ons heen naar een meertje achter de dijk. Daarna was het weer stil. Het was een heel indrukwekkend gezicht en geluid. We beschouwden het als een heel warm welkom.


 

VERHUIZING, AMERSFOORT, 14 maart 2017

verhuizing 14 maart 2017

De verhuizing gaat beginnen. We hebben inmiddels de sleutel van ons nieuwe huis en we hebben een plan voor de verbouwing en verhuizing gemaakt. In Amersfoort staat mijn hele verzameling natuurvoorwerpen klaar om te verhuizen. Het was een enorme klus om alles zorgvuldig in te pakken, omdat veel dingen heel kwetsbaar zijn, maar het is gelukt. Morgen huur ik voor de eerste keer een busje om mijn kabinet naar Warffum te vervoeren. In Warffum hangt inmiddels een kleine affiche op de deur van de winkel met een voorproefje van wat komen gaat.

Poes Siep vindt het allemaal best. Zolang er warme lampjes op tafel staan ligt hij heerlijk in zijn mandje. Dozen of geen dozen.


 

WINTERGROEN, ZEIST, 6 maart 2017

zeist 6 maart 2017

Vandaag moest ik in Zeist zijn en ik had tijd over, dus ik ben een rondje door een oude wijk gereden. Een mooie bosrijke wijk. Prachtige oude villa's met enorme hulststruiken aan het pad, hoge coniferen naast het huis en grote hagen Taxus. Vooral heel veel wintergroen. Wat geeft dat een rijk en rustig gevoel, zo veel groen in de winter.

Ik heb heel veel foto's gemaakt van die wintergroene struiken en bomen om te beoordelen hoe hoog ze nu eigenlijk worden. Dat wordt me niet heel duidelijk in de boeken die ik heb, want in werkelijkheid ziet het er toch anders uit. In mijn toekomstige tuin in Warffum wil ik een basis van veel wintergroene struiken. Die geven behalve rust ook een schuilplaats aan veel vogels. Op dit moment is er daar alleen nog een haag van laurierkers bij de buren. Er is geen enkele basis of vorm in de tuin, dus die ga ik maken met een goede keuze aan struiken. Ik heb ze meteen maar gekocht. Vrijdag, als we de sleutel van ons nieuwe huis krijgen, neem ik ze als eerste mee naar Warffum.

Die altijd groene basis ga ik aanvullen met veel besdragende struiken zoals Gelderse roos voor de lijsters, rimpelroos voor de groenlingen, en met stekelige struiken waar de mussen in kunnen nestelen. Daartussen komen de bloeiende planten, waaronder veel bollen, tweejarigen en planten met mooi gevormd blad. En uiteraard veel mooie klimplanten. Dat allemaal later, eerst maar eens het raamwerk.

En de schetsen heb ik gemaakt van foto's.... ja, ik weet het.


 

JOHN DOWLAND, ONDERDENDAMSTERWEG, WARFFUM, 20 februari 2017

warffum 20 februari 2017

Vandaag was ik in Warffum. Eén overnachting en een hele dag om te schetsen. Dat was hard nodig, want al mijn innerlijke beelden kwamen uit de omgeving van Eenrum en Warfhuizen, twee dorpen die ik verkend heb omdat we er bijna zouden gaan wonen. Ik ben daar toen uitgebreid gaan rondhangen met mijn schetsboek om van alles vast te leggen. Als ik schets ben ik op die plek meer aanwezig dan als ik alleen maar kijk. Het voelt echt alsof er wortels op die plek groeien die altijd in de grond blijven zitten. Dat heb ik met elke schetsplek waar ik gezeten heb. Of het nu lang geleden is of niet. In Eenrum en Warfhuizen zijn er intussen een heel aantal van die plekken. In Warffum had ik er nog niet één. Na vandaag heb ik er elf.

Ik had pech. Het miezerde de hele dag. Ik vind slecht weer niet erg, kou niet, harde wind niet, maar regen maakt mijn papier onbruikbaar. Door de natte plekken pakt mijn pen niet.
Maar daar heb ik natuurlijk iets op gevonden. Ik parkeer mijn auto met de neus de goede kant op, installeer alle spullen op de bijrijdersplaats en schetsen maar. Radiootje op 4. Appeltje bij de hand.

Tijdens het verzoekprogramma op Radio 4 werd een stuk van John Dowland gespeeld omdat iemand twee druppels langs het raam zag biggelen. Daardoor werd ze herinnerd aan zijn 'Lachrimae'. Een heel droevig, langzaam en prachtig lied, wat heel goed paste bij mijn wazige regenschets.

De ineengedoken fietser die voorbijkwam, zwaaide alleen met de vingers van de hand aan het stuur. 'Moi'.


 

BLADEREN, BURGERS' BUSH, ARNHEM, 6 februari 2017

burgers bush 6 februari 2017

Ik ben gek op bladeren. Grote, kleine, smalle, brede, donkergroene en lichtgroene bladeren. En als het zulk grijs weer is als vandaag mis ik ze soms zo erg dat ik naar een tuincentrum ga met veel kamerplanten. Of naar Burgers' Bush, zoals vandaag.

Ik heb twee uur rondgehangen in het tropisch regenwoud. Heerlijk. Om me heen de mooiste vogels en bloemen en overal allerlei bladeren. Het geeft me een heel weelderig en rijk gevoel. Gek, terwijl ik toch nooit in de tropen ben geweest lijkt het alsof ik me er thuis voel. Het herinnert me in ieder geval aan de achterburen van mijn ouderlijk huis in Wageningen, die uit Indonesië kwamen. Hun huis stond vol met grote bananenbomen, een enorm tropisch aquarium, een opgezette tijger in de gang, en sabels aan de muur. Waarschijnlijk heeft die sfeer gezorgd voor mijn tropische fascinatie.

Ik heb heel veel gezien vandaag. Ik heb blauwgroene hagedissen gezien en paarse vogels. Ik was gelukkig, ik heb genoten. Deze bladzijde zou een afspiegeling moeten zijn van dat gevoel, maar dat valt me tegen. Terwijl ik er zo mijn best op heb gedaan.

En dat zal de oorzaak zijn.


 

WINTERKLEUR, ARBORETUM 'DE DREIJEN', WAGENINGEN, 2 februari 2017

arboretum de dreijen 2 februari 2017

Hier en daar wordt het schoorvoetend lente. Een narcissenblad steekt boven de grond uit, een stelletjes crocussen in blad, en sneeuwklokjes in knop. Veel meer is het niet. Het is dan ook nog lang geen lente.

Ik reed naar het oude arboretum 'de Dreijen' in Wageningen (mijn stageplek van de tuinbouwschool) in de hoop bloeiende toverhazelaars te zien. Achteraf had ik daarvoor beter naar het andere arboretum ('Belmonte') kunnen gaan, want daar staat een hele verzameling. In 'de Dreijen' vond ik er één in bloei, maar dat was dan wel gelijk de allermooiste van allemaal. Het was de donkerrode Hamamelis x intermedia 'Orange Beauty'. Wel een vreemde naam voor een rode toverhazelaar trouwens. Misschien stond het bordje wel fout. Ik kon natuurlijk niets plukken. Dus moest ik blijven staan tussen de struiken en de dunne sliertjes zo precies mogelijk tekenen. Dat was erg lastig. Het is al vreselijk ingewikkeld om ze aan tafel in mijn atelier te tekenen.

Bij de vijver en de rotspartij heb ik op een bankje gezeten en de coniferen aan de overkant getekend. Het was heerlijk zacht weer met een dun zonnetje en ik heb ervan genoten. Vooral ook omdat de gaaien en de eksters zo druk krijsend om me heen vlogen. Toen ik de schets af had, ben ik nog een rondje 'vindsels' gaan zoeken (dat kan eigenlijk niet) en heb ik een grote tas vol mee naar huis genomen. Daar liggen ze nu te stinken op tafel, dus ik hoop dat ze morgen droog genoeg zijn om ze in een doos te doen.


 

'NATURAL HISTORY', LOODS 5, AMERSFOORT, maandag 23 januari 2017

loods 5 23 januari 2017

Loods 5 is een gigantisch groot gebouw in Vathorst, een heel grote hal die opgedeeld is in kleine bedrijfjes. De bedrijfjes handelen in 'woon- en lifestyle gerelateerde artikelen': meubels, servies en decoratie. Ik ben er één keer eerder geweest en verbaasde me toen over de enorme hoeveelheid spullen die allemaal even mooi en aantrekkelijk waren.

Vandaag was het grijs en nattig weer, dus ideaal om een rondje Loods 5 te doen. Het leek me leuk om alles wat ik mooi vond te gaan tekenen. In het restaurant heb ik het cijfer vijf van de naam groot in mijn schetsboek getekend om een kader te hebben voor alle losse schetsjes die ik verwachtte te maken. De 5 staat ook voor de wandeling die je aflegt door het immense gebouw.

Meteen na binnenkomst in de winkel werd ik gegrepen door opgezette dieren. Wow! Ik zag blauwe vlinders, hertenkoppen met gewei, een opgezette haai en veren in een standaard. Ik was verbaasd en verrast: wat een kans om dit te schetsen! Fantastisch en ideaal om die dieren van heel dichtbij te kunnen bestuderen. Ik raakte helemaal in de ban van die prachtige vlinders.

Na een tijdje tekenen realiseerde ik me dat ze inderdaad echt waren en dus allemaal geleefd hebben. Dat gaf te denken. Opeens vond ik het niet zo leuk meer. Ik heb altijd gedroomd van een prachtige Morpho in mijn verzameling thuis, maar na vandaag niet meer. Na enig onderzoek kwam ik er thuis achter dat die vlinders heel moeilijk te kweken zijn, dus is het helemaal niet zeker dat al die opgezette exemplaren niet uit het wild komen. Grootschalige handel in opgezette dieren? Lijkt me geen goed idee.


 

WINTERLICHT, DEN TREEK-HENSCHOTEN, donderdag 19 januari 2017

den treek - henschoten 19 januari 2017

Vanmorgen gaf ik een les over het tekenen van sneeuw. Vanmiddag zou ik aan mijn Schetsdagboek werken, en ik wilde graag naar Maarn om te kijken of daar - zoals men zei - echte sneeuw viel te bestuderen. Halverwege, bij het pannenkoekenhuis, ben ik afgeslagen omdat het daar al mooi genoeg was. Ik wist een parkeerterrein vlakbij een grote kuil waar ik wel vaker heb gestaan. Het lage zonlicht scheen door de kale bomen en kleurde de stammen van de dennen zalm-oranje. Moeilijk, moeilijk, zeker als je alleen potlood bij je hebt. Ik besloot alleen de donkere partijen te tekenen en er thuis een licht kleurtje overheen te schilderen, wat hopelijk het goede effect zou geven.

Het was er druk, steeds mensen met honden die over het smalle paadje richting de kuil liepen. Twee dames begonnen samen aan de wandeling met - kennelijk - twee hondjes. De jongste vrouw liep al snel een heel eind voorop en riep achterom: 'Hier wordt het een stuk breder, mam.' En een tijdje later weer. Ondertussen werden de beide hondjes constant toegesproken. 'Gislo, je riempje is los!' Alsof hij dan zou antwoorden: 'O, sorry, ik zal het even vastmaken'. De moeder liep intussen nog steeds aan het begin van het paadje te stuntelen met het gladde ijs. Zonder hulp.

Ik kon me dus niet heel goed concentreren. Ik ben nog even een eindje rondgelopen, en toen ik langs een bosrand naar de grond keek, hoorde ik een meneer zeggen: 'Bent u iets kwijt?' Ik wilde zeggen dat ik juist iets zocht, maar realiseerde me dat dat precies hetzelfde zou betekenen. Toen verklaarde ik maar dat ik iets moois zocht. Waarna hij vroeg: 'Om te eten?'

Waarmee maar weer blijkt hoe weinig mensen naar het bos gaan om mooie dingen te rapen.


 

TERRAS 'T HOOGT, SOEST, donderdag 12 januari 2017

terras 't hoogt 12 januari 2017

Het is erg somber weer en het zou behoorlijk gaan regenen, dus ik kies voor een plekje waar ik lekker binnen kan zitten met een kop koffie. Altijd goed. Dichtbij de voormalige vliegbasis Soesterberg is een restaurant op een heuvel waar je uitkijkt over het bos en de hei. Maar natuurlijk niet als ik er zit, want dan is het grijs en wazig. Dus kies ik niet voor het landschap maar voor de nep-rieten stoelen. Die zijn heel leuk om te bekijken, omdat het vlechtwerk zo goed te zien is. Intussen gaan mijn gedachten naar vroeger.

De heuvels van Soestduinen zijn ontstaan in de laatste ijstijd, toen morenen van de gletsjers de grond vooruit duwden en heuvels opwierpen. Een stukje naar links is het 'Bubbeltjesbos' waar ik met de kinderen heel veel geweest ben om hele middagen te spelen. Elke berg (eigenlijk gewoon een hoge heuvel) bestond uit met gras begroeid zand en kleine grillige bomen. Uitstekend om in te klimmen. En de wortels van de bomen waren aan de rand van de heuvel uitgesleten door de regen. Een heel mooi gezicht. Ieder kind (3 stuks) had een eigen bergje als woning, en ze gingen bij elkaar op bezoek.

En ik? Ik zorgde voor de voorwaarden, de kleden en badhanddoeken, snoep en drinken, loopfietsje, knuffels en het vervoer en verder schetste ik natuurlijk alles. Ik schetste het bos, ik schetste de barbies en de loopfietsjes en natuurlijk mijn kinderen in alle houdingen die ze aannamen. Ik herinner me mijn zoon die vanuit een boom riep: 'Heb je het? Ik houd het niet meer'. De kinderbescherming is er nooit achter gekomen.


 

ERVARING, OOSTVAARDERSPLASSEN, dinsdag 3 januari 2017

oostvaardersplassen 3 januari 2017

Dit Schetsdagboek gaat over ervaringen met schetsen. Het begint met mijn huis uit te gaan, en tegenwoordig bedenk ik meestal van tevoren al een plek waar ik wil schetsen. De Oostvaardersplassen vandaag.

Het is bewolkt, ietsje nattig, koud en winderig weer. Niet speciaal een dag om uren aan het water te zitten dus, maar ik waag het erop. Ik stel me een oever voor met uitzicht op heel veel water en lucht. Ik vind na lang rijden ( via Almere, wat niet handig is) een parkeerplaats langs de Oostvaardersdijk, volgens mij precies dezelfde plek waar ik ooit het kruiend ijs heb geschetst. Dat was een geweldige middag toen, steenkoud, maar wel met prachtige blokken ijs. Langs de parkeerplaats staat een sierrand van staal met opengewerkte vogelfiguren erin. Ik krijg een ingeving: als ik mijn schetsboek achter de figuren houd, kan ik ze door de gaten omtrekken. Grappig, ze worden alleen een beetje erg groot.

Aan de overkant van de dijk kun je met een trap naar beneden en ga je via een klaphek het riet in. Nee, je gaat het riet niet in, natuurlijk ga je het riet niet in, want dat is verboden; je loopt over een asfaltpaadje een onnodig lange slinger en komt uiteindelijk bij een halfronde vogelkijkhut, waar je wordt begroet door een tekst van Nico de Haan, de mededeling dat Europa dit betaald heeft en dat drie verschillende verrekijkerfabrikanten de hele zaak sponsoren. Ik had het kunnen weten! Ik zie een hoge wand van hout met hier en daar een rechthoekig kijkgat. Ik moet staan om iets te zien. En geen vogels natuurlijk. Hoezo ben ik boos? Ik ben niet boos, ik ben alleen teleurgesteld.

Ik besluit de situatie te nemen zoals hij is, niet mooier en niets anders. Ik teken dat wat er te zien is, en dat is best nog leuk, want ik ontdek lege zwaluwnesten vlak bij mijn hoofd. Maar daarna vind ik dat ik een kop soep verdiend heb, en ga naar het informatiecentrum. En daar is de natuur: boeken, beeldjes, knuffels, ansichtkaarten en natuurlijk de film van Ruben Smit.


 

EIKENHEUVEL, KORTE DUINEN, SOEST, dinsdag 27 december 2016

korte duinen soest 27 december 2016

De eiken zijn er voor de heuvel, niet andersom. Op een zandverstuiving staan groepjes kleine bomen, die het zand vasthouden tussen hun wortels. Daar omheen waait het zand weg en wat overblijft is een heuveltje met grillige stammetjes. Maar soms spoelt het zand ook tussen de wortels weg en krijg je heerlijke kronkelbomen.

Kinderen denken dat de heuveltjes voor hen zijn gemaakt. Om tegen op te rennen, om verstoppertje te spelen, om in de bomen te klimmen, om hun honden te laten graven, en voor hun knuffeldieren om tussen de takken te wonen.

Mijn kinderen hadden vroeger elk een eigen heuvel en gingen bij elkaar op bezoek. Maar toen was het wel 25 graden en heerlijk zonnig. Vandaag was het meer ren-weer, zes graden en winderig.

Ik had een fijn uurtje tussen de hoge heidepollen tegenover de heuvel. Koud, maar lekker.


 

KERST, PINETUM BIRKHOVEN, AMERSFOORT, woensdag 21 december 2016

pinetum birkhoven 21 december 2016

Van de week wilde ik een plantje kopen bij een groot tuincentrum. Dat plantje stond vlak bij de ingang, dus ik dacht er snel weer uit te zijn. 'Dat had je gedacht', jodelde de kerstman. 'Mooi niet', schetterden de ballen en honderdduizend lampjes in de versieringen riepen het allemaal na. Wat een ellende! Het eerste tuincentrum met alleen maar planten in de kersttijd gaat helemaal binnenlopen, ik weet het zeker. Daar gaan al die mensen heen zoals ik, die gestoord worden van al die herrie. Of word ik gewoon oud en knorrig?

Kerst, dacht ik, iets met bomen en rood. Waar zal ik heen vandaag? Het wordt mistig en regenachtig, maar binnen is geen optie, ik wil zo veel mogelijk naar buiten met dit schetsboek. Natuurlijk, schoot het me opeens te binnen: een pinetum, sterker nog, ons eigen 'Pinetum Birkhoven'! Dat is vlakbij, groen en rustig.

Na een korte autorit en een snelle schets van een aantal grote coniferen besloot ik nu eens alle kleuren van mijn omgeving heel nauwkeurig te bestuderen. Dat kan kennelijk alleen maar met mijn kleurenkaartjes. Meestal gebruik ik een 'reistruc': het onthouden van groenkleuren aan de hand van groenten en fruit, maar ik dit geval is dat nog veel te grof. De kleuren zijn zo subtiel dat het veel zorgvuldiger moet gebeuren. Ik heb deze keer mijn kleurenkaartje mee gescand, zodat u eens kunt zien hoe dat er uit ziet.

'U dacht: het is mooi weer, ik neem mijn stoeltje mee..' zei een lachende meneer op weg naar de auto.


 

MILLENNIALS, MUSEUM ARNHEM, dinsdag 13 december 2016

museum arnhem 13 december 2016

Een dagje Arnhem. Ik was nog nooit in het Gemeentelijk Museum in Arnhem geweest. En dat terwijl ik opgegroeid ben in Wageningen. Misschien ben ik er ooit wel geweest, maar was ik te jong. Ik kende alleen oud-directeur Pierre Janssen van televisie.

Het museum, dat nu gewoon 'Museum Arnhem' heet, ligt prachtig op een vooruitstekende punt van de stuwwal ten noorden van de Rijn. Je zult een geweldig uitzicht hebben vanuit het café, maar vandaag zag ik alleen dichte mist. Maar het is een mooi gebouw en de collectie is de moeite waard.

Het mooist vond ik de 'Millennials', jonge kunstenaars vanaf 1980. Ik viel op de video's van Taus Makhacheva. Onder andere deze: een klein zwart figuurtje probeert een enorm rotsblok het laatste zetje te geven zodat hij op de vallei stort die je links ziet liggen. Leuk om te zien welke pogingen zo'n figuurtje allemaal doet, gebukt, met een voet tegen een kei, achterstevoren, gehurkt, bovenhands, onderhands, geweldig. Natuurlijk lukt het niet, dat zie je zo, maar je leeft mee met het figuurtje dat echt alle kracht zet die het heeft. Het maakte me erg vrolijk.

Aan een volgende muur zag ik de zwarte vlag van IS die ik erg bewonder om de grafische kwaliteiten. Ik tekende hem nauwkeurig na, maar omdat de bladzijde bestemd was voor het dagboek op mijn website, schrok ik terwijl ik het deed. Wat als er echt iets gevaarlijks op staat? Wat als ze me weten te vinden via mijn Nieuwsbrief? Opeens zat ik middenin de werkelijkheid. Ik ging op zoek naar een suppoost en vroeg het na. Kennelijk was daarover nagedacht: er staat 'shampoo'.

Hulde aan kunstenaars die zo veel emotie weten op te roepen.


 

IJSKRAAG, NIJKERKERNAUW, woensdag 30 november 2016

nijkerkernauw 30 november 2016

Gisteren was het schitterend weer, mooie strakblauwe lucht, kleurtjes op de kale bomen, genieten gewoon. Maar ja, dat was gisteren, en toen had ik geen tijd. Mijn motto is: “elke dag is de moeite waard. Maak er wat van”. Dus ga ik vandaag op pad met al mijn spullen naar mijn geheime strandje bij het Nijkerkernauw. Ik kan daar met de auto naast de dijk parkeren en hoef alleen maar even de spullen over de dijk te sjouwen, dus er kan heel veel mee. Zelf ben ik warm ingepakt en ik heb koffie en appels bij me.

Eenmaal geïnstalleerd begin ik meteen te tekenen, want ik merk hoe koud de wind is en ik wil zo snel mogelijk aan het werk. Ik kijk om me heen. Het water staat zo laag dat er een heel stel grote stenen is vrijgekomen uit het water. Halverwege de stenen zitten kraagjes van heel dun ijs, prachtig van structuur. De kleine golfjes spelen tegen de plaatjes ijs aan en geven een heel speciaal geluid. Na een tijdje luisteren herken ik het: het klinkt als mijn oude speelgoedbestek waarmee ik mijn knuffels te eten gaf. Het lijkt ook op het geluid van heel oud dun glas, hoog en zacht rinkelend.

Ik besluit alleen te tekenen, want met aquarel werken vind ik te lang duren en het is te koud. Ooit las ik ergens: “de aquarelschilder heeft alleen de zomer als onderwerp, omdat zijn materiaal in de winter bevriest.” En zo is het.


 

HERFST, DIJK RANDWIJK, woensdag 23 november 2016

dijk randwijk 23 november 2016

Ik was van plan na het bezoek aan mijn ouders de uiterwaarden weer eens te schetsen, en ik stelde me voor om bij Hotel de Wageningsche Berg te gaan zitten. Maar toen ik de dijk op wilde zoeven naar het Lexkesveer (de pont over de Rijn) bedacht ik dat er een picknickplaats is boven op de dijk. Toegang via een fietspad. Ik zoefde dus het fietspad op en stapje uit met mijn spullen. Het is zo'n picknickplaatsje waar alle toeristen even gaan zitten en daarom zal je er nooit 'locals' zien. Gek eigenlijk, want het is een heel goed plekkie. Recht voor me op de helling: Hotel de Wageningsche Berg. Het hotel is bekend om het beroemde uitzicht over de Rijn en de uiterwaarden, talloze keren geschilderd en gefotografeerd. En nu zit ik in het schilderij.

Maar het was behoorlijk koud, dus ik heb in noodtempo een schets gemaakt. Minuutje of vijf. Ik heb er wel heel secuur de kleuren bij gezet, want ik wilde de schets thuis inkleuren met aquarel, en uit ervaring weet ik hoe weinig je onthoudt van die kleuren. Dus: paarsbruin, crème, donkerrood (van de prachtige meidoorns die overladen zijn met bessen) ijsblauw en bruingrijs, en die hele moeilijke kleur van wintergras.

Een mooi moment: net voor de grote winter invalt, de bessen nog niet ten prooi gevallen aan de kramsvogels, nog wat blad aan de wilgen, nog wat bruine beuken in het bergbos, bijna klaar. En dan zo'n ijl koud winterluchtje met dreigende wolken. Elke dag is de moeite waard.


 

ORCHIDEEEN, TROPISCHE KAS HORTUS, UTRECHT, woensdag 16 november 2016

orchideeën 16 november 2016

Weer een experiment; dat is altijd leerzaam. Vandaag besloot ik met heel weinig materialen naar de Hortus in Utrecht te gaan om staande, en in een warme kas, bloemen en planten te tekenen. Let wel: tekenen, dus meteen 'mierenwandelen', voor diegenen die weten wat ik daarmee bedoel.

Dat houdt dus in dat ik met mijn veel te zware schetsboek in een onmogelijke houding naar een piepkleine orchidee sta te turen, en probeer hem te tekenen zonder eerst een schets te maken. Op zich valt dat nog wel mee, want dat kan ik wel. Maar ik kom handen te kort als ik mijn kleurenkaartjes moet gebruiken om de juiste kleuren te noteren. Stel je voor: ik heb links het boek met een paar vingers in het midden vast en in mijn rechterhand een pen, die ik even op het boek moet leggen om in mijn tas aan mijn linkerschouder een potlood te pakken en de kartonnen kleurenkaartjes. Die liggen even later allemaal op het boek, met de kans in de natte bladeren te vallen. Dat allemaal staand in een erg warme kas. Het lijkt me handig om de volgende keer een kledingstuk met zakken aan te trekken.

Thuisgekomen maak ik een proefje in kleurpotlood en aquarel. Daarbij blijkt dat een veegje aquarel het geheel sprankelender maakt dan kleurpotlood. Er had wat meer blad bij gemogen voor een mooie bladzijde, maar op zich is het een geslaagd experiment, vooral vanwege de kick om geen foto's nodig te hebben.


 

ZONSONDERGANG, ATELIER, AMERSFOORT, zaterdag 5 november 2016

zonsondergang 5 november 2016

Ik had de hele dag gewerkt aan een boekje voor de cursus 'Vlinders en insecten tekenen' toen ik om een uur of vier de prachtige lucht pas zag: boven de twee kruisende daken van de overburen zag ik een mooi oranje wolkje in een klein puntje lucht. Het was zo'n dag geweest met heel donkere onweersluchten, zon er tussendoor en regenbogen.

Ik dacht meteen dat ik daar wat mee moest; in de auto naar een polder, spullen mee en hard werken om die zonsondergang vast te leggen. Maar ik zag er tegenop. Welke spullen? Welke polder? Met de auto of toch op de fiets? Ik had de hele dag al gewerkt en ik werd al moe van het bedenken.

Maar voor ik het wist zat ik de lucht zomaar te schilderen, zittend achter mijn bureau, waar je het minst mooie uitzicht hebt van heel Amersfoort. De kleuren veranderden zo snel dat ik om de vijf minuten een nieuwe schets kon maken. Ze staan een beetje door elkaar op de bladzijde doordat ik zo snel moest werken. Ik herinner me dat ik hetzelfde al een paar keer eerder heb gedaan: in Schotland, Sint Maartenszee en Zuid Engeland. Het is heel leuk om te doen, hard werken en steeds nieuwe verrassingen. Ik kan het iedereen aanraden.


 

VAASJE, ATELIER, AMERSFOORT, dinsdag 25 oktober 2016

vaasje 25 oktober 2016

Bij de kringloop in Naarden kocht ik dit hele kleine vaasje; ongeveer 10 cm hoog. Ik wist niet eens zeker of ik het wel mooi vond, maar het trok onweerstaanbaar mijn aandacht. En voor de prijs hoefde ik het niet te laten....

Ik mòest het tekenen. En terwijl ik het wat beter bestudeerde zag ik dat het penseel van de decorateur alles in één keer had neergezet. Dat betekent dat de klaproosblaadjes met één haal van een rood gevuld penseel zijn gemaakt, de klaverbloemen met een streek van een droog penseel waardoor je meerdere lijntjes krijgt, de asterblaadjes met steeds één langzame veeg paars die aan het eind dikker wordt. Iemand die het vak beheerst dus. Waarschijnlijk geschilderd met plakkaatverf of in ieder geval een dekkende verfsoort. En waarschijnlijk niet meegebakken. Prachtig afgewerkt met glanzend, intens donker zwart.

Wat fijn om te zien dat iemand er zoveel liefde en vakmanschap in heeft gestopt. Dat was het dus.


 

PERCIPIO, ATELIER, AMERSFOORT, dinsdag 18 oktober 2016

percipio 18 oktober 2016

Deze tekening staat in één van mijn vele themaboekjes. Dit boekje heeft bruin papier dat erg mooi is voor het schetsen van mijn poezen. De bedoeling was dat ik aan de voorkant zou beginnen met kat Percipio (roepnaam Siep) en aan de andere kant met mijn tweede kat Eureka (Muk). Maar die laatste gaat meteen weg zodra ik ook maar een neus getekend heb. Kennelijk houdt ie niet van dat gestaar. Vreemd eigenlijk, want hij heeft meestal zijn ogen dicht.

Siep daarentegen gaat midden op tafel liggen, languit, en het liefst als er cursisten zijn. Onder de warme halogeenlampjes die bestemd zijn voor de tekenaars. Sommige mensen houden er niet van, en dan moet ie van tafel. Maar als er geen les is, is de grote tafel geheel voor hem alleen. Ik verzamel eerst alle kleurtjes die ik nodig denk te hebben, en die leg ik klaar op een kleedje. Vooral de Luminance-potloden zijn erg geschikt met hun mooie zachte kleuren. Dan kan ik aan de slag. Meestal begin ik bij zijn neus, die mooi bruinroze is. Als hij dan blijft liggen kan ik verder. Soms verandert hij van houding, maar omdat die houding vaak terugkomt, vul ik er een tweede bladzijde mee.

Ik ben nu over de helft in mijn boekje, helaas voor Eureka.


 

AASCHOLVER, SNELWEG A28, Nijkerk, dinsdag 11 oktober 2016

aalscholver 11 oktober 2016

Het was erg druk op de snelweg. Ik reed op de linkerbaan met een gangetje van 80 en voldoende afstand tot mijn voorganger met het oog op files.

Ik zag iets in mijn ooghoek. Links van mij vloog een grote vogel, geen idee wat het was. Ik was verrast en blij met zo'n leuk 'uitzicht', waar ik maar een seconde naar kon kijken. Tot ik me realiseerde dat hij dus even hard vloog als ik reed: een vogel die 80 km per uur gaat, wat een grappig idee ! Het enige wat mij verder opviel was een groot licht oog, en een heel lang, gestrekt silhouet.

Ik schets dit soort korte ontmoetingen met een vogel in mijn vogeltjesboek, een klein vierkant boekje met op de rechterpagina een minieme schets, en links de uitgewerkte vogel die ik thuis in dezelfde houding bestudeer uit allerlei vogelgidsen. Daarvoor heb ik een krabbel nodig die ik maak bij de eerste de beste gelegenheid dat ik even tijd heb. In dit geval het stoplicht bij de Hogeweg, onderaan de afslag van de snelweg, dat gelukkig nèt voor me op rood ging.

Het bleek een aalscholver, die inderdaad zo gestrekt vliegt, een licht oog heeft en een kromme vleugel. Dat laatste zal ik de volgende keer vergelijken.


 

CAFÉ, woensdag 5 oktober 2016

café 5 oktober 2016

Eindelijk ben ik beland in het lievelingscafé van mijn echtgenoot. Hij heeft er al vaak over verteld en zei steeds dat ik het wel een mooi plekje zou vinden. Nou, dat had hij goed gezien. Het is aan een klein riviertje met een stalen hangbrug en een prachtige molen, enorm romantisch. We kwamen daar aan na uren rijden en ik was behoorlijk moe, maar wilde per se eerst even aan de overkant van het riviertje zitten om een schets te maken. Het moest erg snel want de snak naar koffie was groot. Dus ik denk dat ik niet meer dan een minuut heb getekend.

Wat een zalige plek, om uren te kijken en te tekenen, want er gebeurt natuurlijk van alles op zo'n kruispunt van weg en water. Ik stel me voor dat het in de zomer een vrolijke drukke boel is hier, en ik zie me hier al zitten met cursisten die ik leer schetsen. Zo snel als ik? Misschien, dat ga ik ze wel proberen te leren.

Ik ben blij dat ik het zo snel kan, want het is toch vele malen leuker dan fotograferen. De paar foto's die ik gemaakt heb, staan op mijn telefoon en ik kan er niks mee. Uitprinten ja, maar of dat nou zo'n spektakel is weet ik niet.


 

TEGENLICHT, MAARNSE GAT, dinsdag 20 september 2016

maarnse gat 20 september 2016

Er was sprake van een dilemma vanmorgen. Ga ik voor de televisie zitten en Prinsjesdag schetsen? Met hoedjes, (glazen) koets en Maxima? Of ga ik toch naar het Von Gimborn Arboretum om bomen te tekenen? Het dilemma was niet erg groot: het mooie weer gaf de doorslag.

Maar ik kwam nooit aan in Doorn. Na het viaduct met de A12 zag ik een bordje dat ik al vaker gezien had, maar altijd net even te laat. Nu draaide ik in een flits meteen de zijweg in. Het weggetje ging naar het Maarnse Gat. En daar wil ik mijn hele leven al naar toe. Als kind vond ik het steeds een fascinerende plek, die ik zag vanaf de achterbank van onze Citroën Diane als we op weg waren naar oma in Utrecht. Op de kale vlakte zag je eerst mooie teunisbloemen en wilgenroosjes verschijnen, daarna kleine berkjes en bramen, en daarna kon je het vanaf de snelweg niet meer zien. Het is een verlaten NS terrein, dat 'teruggegeven' is aan de natuur, hoewel dat vroeger gewoon 'verwaarloosd' heette.

Nu ben ik er, meer dan veertig jaar later. Ik installeer mijn knalgele stoeltje en dreig te beginnen aan een vrij braaf uitzicht vanaf de rand van het gebied naar beneden, met water in het diepste gedeelte. Tot ik een ander potlood nodig heb en links van mij een prachtig licht zie over de uitgebloeide heide. Ik stap meteen over op deze enorme uitdaging. Want hoe teken je heel dunne struisgrasjes en dunne heidestengels met een donkere achtergrond als je alleen maar kleurpotloden hebt? De oplossing heb ik na een uur studeren: hard duwen met je lichte kleuren en zacht met de achtergrondkleur. Leuk, leuk, leuk. Weer wat geleerd.


 

HAAN IN DE ZON, ONDERWEG, dinsdag 13 september 2016

haan onderweg 13 september 2016

Het is veel te heet om ergens in de natuur te gaan schetsen. Ik houd helemaal niet van die warmte. Voor mij is de zomer een soort winter en doe ik de dingen die je op lange winteravonden hoort te doen. Grote puzzels van 3000 stukjes en zo. Maar ja, in de winter geef ik juist les. En als ik geen les geef loop ik in de regen of wind. Conclusie: eigenlijk hoor ik thuis in Finland. Hoewel, als de opwarming doorzet moet het misschien Spitsbergen worden.

Deze haan zag ik in een flits. Een prachtige grote haan die op een stukje gras onder een treurwilg lag. Met een zonnetje op zijn kop waardoor zijn enorme kam en lel heel rood oplichtten, en een gedeelte van zijn mooie iriserende kleuren. Ik weet nog dat ik blauw en groen zag, maar waar precies weet ik niet meer. Het was een prachtig gezicht.

Deze schets heb ik uit mijn herinnering gemaakt. Dat doe ik als ik zo'n beeld graag wil onthouden, maar geen tijd of gelegenheid had om te schetsen. Vaak is dat zo met wilde dieren, mooie lichtval, zonsondergangen etc. Dingen die je vanuit de auto op een snelweg ziet, waar je niet even kunt stoppen. Thuis probeer ik de situatie met een paar lijntjes vast te leggen en met kleur de sfeer terug te halen. Meestal valt het resultaat van zo'n schets behoorlijk tegen, ook voor mij. Maar ja, het gaat om de herinnering. En uit je geheugen schetsen is een heel goede training voor het schetsen van bewegende dingen.


 

BLOEIENDE BORDERS, KIJKTUINEN NUNSPEET, dinsdag 6 september 2016

kijktuinen nunspeet 6 september 2016

Met een nieuwe uitdaging op zak trok ik gisteren naar de Kijktuinen in Nunspeet. Prachtige tuinen op kleur, met vooral veel paarse en rode tinten. Ik besloot mijn gele stoeltje mee te nemen omdat er vast geen zitplaatsen zijn op de cruciale plekken. En later bleek dat ook de stand van de zon van grote invloed is, want je moet de zon in je rug hebben om een beetje lekker te kunnen kijken.

Blijkt het gras zo nat en kwetsbaar dat ik daar mijn klapstoeltje niet in durf te zetten. Ik zou het hele gras vernielen. En de plek die ik in gedachten had lag inderdaad precies tegen de zon in. Dus was ik wel gedwongen om ergens op een bankje te zitten met uitzicht op een stuk witte en lichtgele tuin. Noem het een uitdaging, noem het pech, ik noem het gewoon niet ideaal.

Dat is waarschijnlijk te zien. Ik dacht met zo'n prachtige lichte zonnige aquarel thuis te komen, en wat maak ik? Niet iets wat in al die schilderboeken staat. Terwijl ik nog wel zo goed gewacht heb tussen de verflagen door, tot het echt droog was. Misschien is dat juist het probleem, en had ik hiervoor toch echt aquarelpapier moeten gebruiken. Nat in nat. Dus eerst natmaken, dan een laag lichte kleur. Dan wachten. Dan weer kleur. Dan wachten, etc.

Je weet het wel.


 

MOTJE, LANGE DUINEN, SOEST, dinsdag 31 augustus 2016

motje 31 augustus 2016

Na een paar heel drukke dagen was ik gewoon mijn Schetsdagboek vergeten. Dus ging ik woensdagavond naar de Lange Duinen in Soest om een net zo'n heerlijke tijd te hebben als laatst in Kootwijk. Het was schitterend weer, windstil, zonnig na een stralende dag en de zonsondergang leek mooi te gaan worden.

Ik tekende wat heide en bomen met potlood, maar het zag er volkomen futloos uit. Ik moet gewoon op een andere plek gaan zitten dacht ik na een half uurtje, dan gaat het wel. Op die andere plek dacht ik dat het natuurlijk lag aan het willen produceren, en ik liet het gaan (zogenaamd). Op weer een andere plek lag het nergens meer aan en raakte ik geïrriteerd. Mijn gedachten waren er totaal niet bij. Dat kan natuurlijk, maar het is confronterend als zo'n landschap alsmaar blijft herhalen: 'aan mìj ligt het niet hoor....'

Ik gaf het op. Dan maar niet. En na een tijdje mokken zag ik een heel klein wit vlindertje voorbij vliegen. Het fladderde heel rommelig en onduidelijk tussen de heide door en was opeens weg. Ik ging naar de plek waar ik het had gezien en ontdekte het diertje aan de onderkant van een dennennaald. Dat vind je dus normaal helemaal nooit. Maar nu dus wel. Ik heb het bestudeerd en moest zelfs mijn bril afzetten om het goed te kunnen zien, zo klein was het. En ik was zelf ook helemaal weg en totaal van de wereld. Dat is nou precies waar schetsen over gaat. Vandaar nu een bladzijde uit mijn 'Kleine beestjesboekje'.


 

BREITNER, RIJKSMUSEUM AMSTERDAM, dinsdag 23 augustus 2016

breitner 23 augustus 2016

Ik gaf gisteren een excursie met de titel ‘Les van de Meesters’ in het Rijksmuseum. Een lesdag rond het studeren op schilderijen van de grote schilders uit de Nederlandse geschiedenis, door te schetsen in een klein boekje. Eén van de opdrachten was om je te laten verleiden door de schilderijen en niet bewust te zoeken naar het mooiste (of het makkelijkste) werk om te schetsen. Ik heb zelf meegedaan.

Dwalend door een zaal van het Rijksmuseum viel ik op een schilderij van Breitner dat heel bekend is: ‘de Gele Rijders’. Het is een schilderij met door de duinen rennende paarden en ruiters en het mooie ervan vind ik de enorme vaart die erin zit. Die vaart wordt nog eens versterkt door het aflopende perspectief, de kromme weg die men aflegt en het oplossen van de vormen in alleen vlekjes rood en geel aan het einde van de groep ruiters. Een mooi schilderij, maar voor mij is het ook nog speciaal omdat mijn opa van vaders kant bij de Gele Rijders was. Niet dat ik hem in levende lijve in uniform gezien heb, maar de familie heeft wel foto’s van hem in uniform te paard. Dus dan zal het wel. Ik vind het reuze stoer. Ik was gek op mijn opa, omdat hij net zoals ik altijd naar de grond liep te kijken en altijd met iets in zijn handen liep wat hij had opgeraapt. Het zit dus in de genen. En daarom sprak dit schilderij me aan.

De linker ’Breitner’ sprak me aan vanwege het schilderij zelf, en dan vooral het waanzinnig rood van de kimono die het liggende meisje draagt. Er zijn dus verschillende redenen waarom iets me aanspreekt, en dat vind ik boeiend. Daarom worden mijn schetsboekjes me zo dierbaar.


 

BLOEIENDE HEIDE, KOOTWIJK, dinsdag 16 augustus 2016

kootwijk 16 augustus 2016

Als je over de A1 naar Apeldoorn rijdt, kom je bij Kootwijk langs een groot bosgebied dat in de winter altijd heel mooi is vanwege alle gekronkelde dennen. Ik besloot daar te gaan tekenen nu de heide bloeit. En verder nam ik me voor om rustig te tekenen met kleurpotlood. Dat houdt wel in dat ik al mijn rollen potloden moet meenemen naar de plek om te tekenen, en voor de zekerheid ook maar mijn aquarel en zo, want je weet maar nooit, en dat is een heel gesjouw. Vlak na de parkeerplaats zag ik een man aan een picknicktafel achter een laptop. Eerst moest ik lachen om het Monty Python-beeld, en toen ik vroeg of de hei erg ver weg was zei hij: 'Geen idee, ik ben niet verder gekomen dan hier'. Leuk. Hij verder met zijn werk, ik ook.

De hei was maar vijf minuten lopen en ik vond een prachtig heuveltje met veel dennen om lekker in de schaduw te zitten. Ik heb mijn knalgele lage stoeltje neergezet en al mijn tekenspullen om me heen gedrapeerd. Wat voelt dat rijk! Vanaf het bergje had ik een prachtig uitzicht over heide, grassen en kleine boompjes. Ik heb anderhalf uur gedaan over het eerste plaatje (jawel, ik kan het wel). Ik heb het landschap precies zo gedetailleerd getekend als ik met bloemen zou doen. Ik doe zelden zo lang over iets, maar het was heel erg leuk om te doen en heerlijk om met al die kleurtjes te werken.

In de pauze ben ik op 'Kleine beessies-jacht' geweest, want er kwamen zo veel vlindertjes voorbij dat ik dat ook even moest vastleggen. Irritant als die vlinders hun vleugels dichtgeklapt houden, want dan kun je ze niet determineren. Tijdens het wachten zag ik even verderop een hagedisje en een sprinkhaan, maar eenmaal gekozen voor een vlinder moet je volhouden. Helaas, hij ging niet open.

Maar wat een dijk van een middag weer.


 

KLEURBOEK, ATELIER, AMERSFOORT, woensdag 10 augustus 2016

kleurboek 10 augustus 2016
kleurboek 10 augustus 2016

Gisteren had ik eenvoudig geen puf om met mijn schetsdagboek op pad te gaan. En eigenlijk geen tijd. Daarom neem ik vandaag een bladzijde uit mijn nieuwe project: het 'Kleurboek'. Schrik niet, ik ben geen kleurboeken voor volwassenen aan het ontwerpen, maar de titels in de winkels hebben me wel geïnspireerd tot een boek over kleur.

Ik heb in de winter een overzicht gemaakt van alle kleuren die bloemen kunnen hebben. Om dat te bereiken heb ik eerst stapels bloemenfoto's geknipt uit oude tijdschriften. Vervolgens op kleur gelegd en per kleur op één bladzijde geplakt. Op zich is die verzameling al een lust voor het oog.

Toen heb ik in een leeg tekenboek een indeling gemaakt van alle voorkomende bloemenkleuren: één kleur per bladzijde. Als ik nu een inspirerende bloem tegenkom teken ik die meteen op de goede bladzijde.

Tja, en dan blijkt dat die foto's niet helemaal betrouwbaar waren, dat blauw in werkelijkheid paars is, en geel roder dan je denkt. En dat de zomer zo nat is dat er vrijwel alleen hortensia's bloeien.

Dus ik zal nog een jaar nodig hebben. Wat helemaal niet erg is, want ik moet er niet aan denken dat dit project helemaal af is.


 

ZELDZAME STRUIK, PEMBROKE COLLEGE, CAMBRIDGE, vrijdag 29 juli 2016

pembroke college cambridge 29 juli 2016
En toen was ik opeens in Cambridge. Ik was daar voor een paar dagen met vrienden om een studie te maken van het landschap waar de schilder John Constable gewerkt heeft. Ik heb niet alleen het betreffende landschap getekend, maar nog veel meer. De bloemrijke resten van een huwelijk in een mooi kerkje, een heuse voetbalwedstrijd in Ipswich, wat landschappen hier en daar, veel bloemetjes langs de weg natuurlijk, mensen op de boot, de repetitie van een kerkkoor, en de Botanische tuin van Cambridge. Helemaal te gek. In totaal 74 bladzijden.... in vijf dagen.

Wat me het meest is bijgebleven is een struik die ik niet kende. Niet van plaatjes, niet van flora's, gewoon helemaal nooit gezien. Een struik zoals Eleagnus (voor de kenners) maar dan met prachtige wit- en donkerrode bloemen en een fontein aan rode meeldraden. Zo feestelijk. En de knoppen hebben de vorm van een antieke duikershelm.

Als ik zoiets zie, vergeet ik alles en móet ik hem bestuderen, tekenen, voelen, ruiken, om thuis te kunnen opzoeken. Ik kan nog net mijn mede-reizigers vertellen dat ik eerst moet tekenen, maar dat is het dan. Verder ben ik volledig in aanbidding. Geen houden aan. Gelukkig kennen ze me een beetje.

Ik heb de struik gedetermineerd als Acca sellowiana. Volgens Wikipedia zijn de ovale groene vruchten nog te eten ook.


 

MUSEUMPLEIN, AMSTERDAM, dinsdag 26 juli 2016

hmuseumplein amsterdam 26 juli 2016
Na de schetsexcursie 'Mensen schetsen in een park' in het Vondelpark in Amsterdam zit ik nog een tijdje op het Museumplein. Met een ijsje op één van de roodpaarse bankjes. Het is heerlijk weer, niet te warm, maar zonnig en windstil. Overal lopen en zitten mensen en ik voel me trots dat ik in zo'n prachtige stad mag zitten, sterker nog, dat ik er naar toe kan gaan wanneer ik maar wil.

Aan de overkant is een man zeepbellen aan het maken met twee stokken en een draad. Fascinerend om te zien hoe groot die bellen worden. Natuurlijk staan er allerlei kinderen te kijken. Ontroerend. Onschuldig.

Ik begin een schets met een toren van het Rijksmuseum. De lucht is opeens heel donker, maar het blijft gelukkig droog. Ik schets met mijn Pentel Brush in grote vlekken de geknotte platanen, het Rijksmuseum met een Staedler 0.05 en met de kleurpotloden die ik vandaag toevallig bij me heb. Opeens, als ik de mensenmassa aan het tekenen ben, bekruipt me een onbehaaglijk gevoel. Er staan daar wel erg veel mensen op een kluitje. Stel dat daar zo'n idioot met een bom loopt.... Ik besluit mijn ogen goed open te houden, maar het is toch een nieuwe ervaring die ik niet ken. De gedachte heeft me ook niet meer verlaten, helemaal niet toen ik op het stampvolle Centraal Station aankwam. Ik geloof dat ik niet zo snel weer zo'n menigte zal opzoeken.


 

HORTENSIA'S, THEETUIN EEMNES, dinsdag 19 juli 2016

hortensia's theetuin eemnes 19 juli 2016
Ik heb last van mijn rug, dus moet ik een plekje zoeken waar ik goed kan zitten en het moet in de schaduw zijn, want het wordt 30 graden. De theetuin in Eemnes. Ik was er in het vroege voorjaar, toen ze net alles grondig hadden gesnoeid. De bomen waren gekortwiekt omdat er een vliegroute moest komen voor de nestelende ooievaars (ik dacht eigenlijk dat die wel een beetje zouden kunnen sturen met hun vleugels....).

Nu zag ik dat je inderdaad niet ontkomt aan een grondige snoeibeurt in het voorjaar. De wilgen moeten een klein knotje houden, bramen groeien meters in één seizoen, groot hoefblad is erg mooi, maar groeit waar je bij staat, en zo is er nog het één en ander te onderhouden. Het gras moet bijvoorbeeld steeds gemaaid, denk ik. Wat me een enorme klus lijkt met al die leuke zitjes overal.

'O, kijk eens wat een prachtige hortensia's'!, roepen alle vrouwen die voorbij mijn privé-nisje komen, maar ik kan het niet met ze eens zijn: ik mag ze niet zo, die planten. Zo enorm, zo aanwezig. Dus heb ik er ontzettend op zitten werken, en dat is te zien, lijkt me. Stop maar Tru, het is niet je 'ding'.


 

BLOEMENZEE, ENERGIEWEG, AMERSFOORT, zaterdag 9 juli 2016

bloemenzee energieweg 9 juli 2016
Op bedrijventerrein de 'Vinkenhoef' tussen Hoevelaken en Amersfoort is een gloednieuwe weg aangelegd over de spoorlijn richting de oprit van de A1 in Hoevelaken. Eigenlijk ligt de weg precies in de ronding van knooppunt Hoevelaken. Al het verkeer raast daar met grote snelheid om je heen.

Omdat de weg nieuw is zijn er allerlei eenjarige wilde bloemen opgekomen in het rulle zand. Het staat werkelijk stampvol kamille, koolzaad, klaver en perzikkruid. Hier en daar een grote pol distels en mooie grassen. Het is een zee van bloemen. Heel bijzonder is dat de pollen in de middenberm lijken te zijn aangeplant, zo natuurlijk vloeien ze in elkaar over. De beroemde tuinarchitecte Victoria Sackville-West (ja, die van Sissinghurst) keek de kunst voor het maken van perfecte borders af van dit soort bermen. Ik kan me het inderdaad heel goed voorstellen hier.

Alleen is een middenberm van een weg waar je niet kunt parkeren op geen enkele manier te schetsen. Dus heb ik het na afloop thuis uit mijn hoofd gedaan.


 

SPORTVELDEN VATHORST, IKEA RESTAURANT, AMERSFOORT, dinsdag 5 juli 2016

sportvelden vathorst 5 juli 2016
Het was slecht weer dus ik moest iets bedenken om binnen te schetsen. Dus toch maar weer eens naar Ikea, daar was ik een tijd niet geweest. 'Mam, we moeten Nodig', zou mijn dochter zeggen. Het was er super rustig, boven verwachting, want met slecht weer is het meestal erg druk daar. Nu waren er vooral veel oudere mensen, waaronder een behoorlijk aantal die duidelijk iets mankeerden.

Het restaurant was weer eens veranderd, wat weer de mogelijkheid geeft om andere lampen en tafels te showen. En het zitgedeelte was behoorlijk uitgebreid. Er is nu ook een afdeling voor netwerkenden en werkenden compleet met stopcontacten, en daar werd volop gebruik van gemaakt. Het lijkt me een ideale plek om elkaar te ontmoeten zo vlak langs de A1.

Ik zocht een privé plekje bij het raam en begon aan het grote uitzicht over de nieuwe wijk Vathorst.
Grote voetbalvelden, spoorlijn, huizenblokken en in de verte de kantoorgebouwen langs de A28 naar Zwolle. Die kantoren hebben ze voorzien van een groenachtig schuin dak, waardoor ze een rustiek uiterlijk moeten krijgen. Op de voorgrond de banen van Skatepark Vathorst aan de Caraïben. Vreemde straatnamen hebben ze daar: als de Straat van Gibraltar afgesloten is en je via de Zwarte Zee moet rijden, sta je toch wel even te kijken lijkt me. Vooral zonder boot.


 

ZEEDIJK, POLDER ARKEMHEEN, donderdag 30 juni 2016

polder arkemheen 30 juni 2016
Het is eigenlijk vlakbij. Je rijdt met de auto even over de snelweg richting Zwolle, afslag Nijkerk/Putten en dan de polder in. Vlak voor de brug links, alsmaar rechtuit, parkeren, stoeltje mee, dijkje over, hup. Ik weet precies waar ik moet zijn voor het kleine schelpenstrandje waar ik van de winter heb gezeten. Het is alleen een beetje vol gegroeid met van alles. Heel prachtig zijn de grote pollen mattenbies, gemengd met een enorm hoog gras met een pluim zo breed als mijn schetsboek.

Ik heb me voorbereid door boeken over natuurschetsboeken te herlezen. De meeste boeken over journaling zijn Amerikaans en omdat het daar als kunstvorm wordt beschouwd zijn er veel voorbeelden in te zien van bladindeling en verhouding tussen tekst en tekeningen. Een paar kunstenaars, bijvoorbeeld Gay Kraeger (die mijn werk mooi vindt) en Cathy Johnson, maken de mooiste bladzijden die ik uitgebreid bestudeerd heb. Wat doen zij met hun teksten, waar laten ze de datum, schrijven ze ter plekke of thuis? Sommigen schrijven door hun tekeningen heen, anderen maken kleine kaders.

Ik begin met een grote aquarel van het landschap. Daarna wachten dus tot het droog is. Dan allerlei elementen er overheen, maar van groot naar klein, dus eerst de habitat (groeiwijze) van de grassen, en dan de details. Bevalt me goed, zo'n middagje studeren. Vooral als er allerlei vogels om me heen vliegen en gekke geluiden maken.


 

BOOMSTRONKEN, XONRUPT LONGEMER, dinsdag 21 juni 2016

xonrupt longemer 21 juni 2016
Nog steeds in de Vogezen? Nee, ik werk thuis mijn boek nog een week lang bij met teksten en verbeteringen. Streepje hier, tekstje daar, heerlijk om te doen.

Vandaag was ik bezig met het beschrijven van deze boomstronken. Ze zijn blijven staan en helemaal begroeid geraakt met allerlei leuke mossen, varentjes en paddenstoelen. Allerlei soorten groen en allerlei vormen. Meestal staan ze in donkere bossen waar het licht te slecht is om te fotograferen, en dat bleek wel toen ik thuis mijn foto's bekeek: allemaal mislukt. Ik was ervan overtuigd dat deze schets wel erg goed gelukt was. Totdat ik hem liet zien aan anderen. Ze zagen helemaal niet wat het was: 'abstract', 'waterval'. Ai, er is dus iets mis mee, maar wat?

Tekenen gaat toch vooral over communicatie. In mijn geval dan. Ik wil geen emotie laten zien, maar het onderwerp zelf waarop ik val. Ik wil laten zien wat ik zo mooi vind, of waar ik enthousiast over ben. Als dat niet overkomt omdat het niet te 'lezen' is, schiet ik mijn doel voorbij. Ik denk dat ik dit soort boomstronken zo goed ken en altijd zo intensief heb bekeken, dat ik vergeet te tekenen waar het om gaat, namelijk juist de details. Welke mossen precies, en waar zijn de varentjes, en waar zijn de paddenstoelen? Dit is nou juist een onderwerp om heel gedetailleerd te tekenen, en juist niet te snel en abstract. Weten we dan ook weer.


 

LAC DE LONGEMER, VOGEZEN, FRANKRIJK, dinsdag 14 juni 2016

lac de longemer 14 juni 2016
Na 16 jaar ben ik weer terug in de Vogezen. Mijn geliefde gebied waar we vroeger met het gezin jaren achtereen doorgebracht hebben. In een veel te koud en veel te natte boerderij op een grasveld middenin de bossen op een berg. Maar wat een vrijheid !
De vorige keer was ik in de jeugdherberg van Xonrupt-Longemer, en die is me zo goed bevallen, dat ik er weer gereserveerd heb. Ik wilde net als in 2009 een botanische werkweek houden om mijn Flora aan te vullen. Alleen heb ik dit keer een paar kunstenaar-vriendinnen mee gevraagd.

De Vogezen is groen, heel groen. Overal groeien veel mooie mosjes op grote stenen en op stobben van bomen. In allerlei kleurtjes en vormen. De bergen zijn ook groen, blauw soms, in de verte. En over al dat moois hangt de hele dag mist, regen of ander laag spul. Ik heb geprobeerd de flarden mist te schilderen met aquarel, maar het vergt geduld, want de berg moet gekleurd worden, zonder dat de natte plek geraakt wordt. Dan laten drogen (wat een probleem is met al dat vocht) en dan de scherpe bomen tegen de witte wolkenflard plakken.

Het was een natte week, maar ik heb 20 planten getekend, dus het was zeer geslaagd. En de groep was stimulerend en inspirerend.


 

NOORDPOLDERZIJL, GRONINGEN, dinsdag 7 juni 2016

noordpolderzijl 7 juni 2016
In onze rug de wadden, voor ons de polders van Noord Groningen. In het water zwemt een man, en over de lange weg komt een mevrouw met hond. Dat is het wel zo'n beetje. Maar wat er heel veel is: lucht, ruimte en stilte. En ik kan me voorstellen dat je verslingerd raakt aan dit prachtige land. En dat je precies weet wat er aan de horizon te zien is. Ik maak een snelle schets.

We zitten een tijdje op het terras met iemand die in Drenthe heeft gewoond, maar toch terug is naar Groningen. We kunnen ons er alles bij voorstellen. Het wordt een gemoedelijke gesprek waar twee mensen van het café ook nog even bij komen zitten.

Maar wij waren op zoek naar een hapje eten, en het café is dicht wegens te weinig klandizie. Terwijl wij er toch zijn, zou je denken. En een meneer met een Drentse patrijs, die ook teleurgesteld is. Dat zijn al drie klanten. Tenzij die hond ook een hapje wil, dan zijn het er vier.

In het visrestaurant van Usquert schijnen ze dat te weten. Als we het rechte polderweggetje afrijden staat er opeens een bordje 'visrestaurant' met een pijl naar links, helemaal in z'n eentje in het groen van de akkers. Een prachtig mooi blauw geëmailleerd bordje. Filmmaker Jaques Tati zou het meteen gebruiken. En als we dan de bordjes blijven volgen, via allerlei stille landweggetjes en lege kruisingen zonder richtingaanwijzingen, maar met 'visrestaurant' komen we opeens aan in Usquert.

Geweldig. En dus eten we vis in Usquert.


 

MEEUWEN, BRUG AVALONPAD, AMERSFOORT, dinsdag 31 mei 2016

meeuwen amersfoort 31 mei 2016
Een lievelingsplek om vogels te schetsen. Met cursisten van de cursus 'Schetsdagboek' staan we op de brug te schetsen terwijl de school achter ons uitgaat. 'Bent u aan het vogelen?' Dat klinkt als iets smerigs....

Het is hartstikke moeilijk om vogels in beweging te schetsen. Je kunt niet tekenen terwijl de vogel vliegt, want dat gaat veel te snel. Je kunt ook niet nadenken over wat je ziet. Dus moet je een andere methode toepassen, zoals het zo vaak is met schetsen: elk onderwerp heeft zijn eigen aanpak.

Dit is de aanpak: soms zie je een stel rondvliegende vogels bij elkaar, omdat er net voer gestrooid is, of omdat ze vliegjes aan het vangen zijn. Dat is een mooie locatie om snelle schetsen te leren maken. Volg één vogel en beslis in een seconde welke houding mooi is. 'Pak' die alsof je een foto maakt, of erger, alsof je hem schiet. Zeg eventueel hardop 'Yes' ; helpt echt. Probeer daarna datgene dat je in gedachten ziet na te tekenen zonder verder nog op te kijken (die vogel is trouwens allang weer weg). Dus uit je hoofd schetsen. Zet bij iedere schets een nummer. Je zult zien dat nummer 10 veel beter is dan de eerste. Doe het nooit te lang, want het is erg vermoeiend.

Maak zo'n pagina met studie een beetje leuk door de achtergrond een kleurtje te geven.


 

REIGERS, NATUURHISTORISCH MUSEUM, ROTTERDAM, dinsdag 24 mei 2016

reigers rotterdam 24 mei 2016
Een middagje naar het natuurmuseum in Rotterdam. Ik was er nog nooit geweest en ik stelde me een ouderwets museum voor met opgezette dieren en voorwerpen. In de trein bekroop me de angst dat het misschien gemoderniseerd en interactief gemaakt zou zijn. Met video's, vergrootglazen en kekke knopjes. Godzijdank was dat niet zo. Meteen bij binnenkomst zag ik veel skeletten, alle geweien aan de muur, dozen met vlinders en veel, heel veel opgezette dieren, in een mooi gebouw met een eiken trap, en was ik gerustgesteld. Zo hoort het.

Na een tijdje schetsen bij een grote vitrine in het midden van een zaal ontdekte ik dat je rondom de vitrine kunt kijken en dus de vogels van alle kanten ziet. Yes. Dit is een buitenkansje, want zo kun je vogels van heel dichtbij schetsen, maar dan in elke gewenste positie en niet alleen met de kop naar links! Wat leuk. En als je bijna plat op de grond ligt zie je een reiger boven je uitrijzen en voel je je een kikker die opgegeten gaat worden.

Het nadeel van plat op de grond op het parket liggen, is dat voorbijgangers goed in je boekje kunnen kijken en erover beginnen te praten. Net als je geconcentreerd bent.

Dit zijn schetsen die ik ter plekke heb gemaakt, in een dagelijks schetsboekje van heel slechte kwaliteit, zodat het papier gaat bobbelen. Maar mijn grote schetsdagboek paste niet in mijn tas, en is te zwaar voor zo'n dagje uit, tja.


 

FUTEN, EMMAWEG, 'S-GRAVELAND, dinsdag 17 mei 2016

futen 's-graveland 17 mei 2016
Ik viel op dit schiereilandje stampvol gele en witte bloemen, dat ik al zag liggen vanaf de N 201. Vlak na de afslag 's-Graveland gaat de weg langs een sluisje met stenen muurtjes, en ik zag mezelf daar al zitten. Het was er alleen ontzettend druk met auto's en heel smal. Dus kun je nergens parkeren. En alle plekjes die er zijn, zijn inritten van mooie huizen of er staat een bordje 'Niet parkeren'. Uiteindelijk heb ik aan de kant van de weg gestaan, waar het waarschijnlijk ook niet mocht. Klaar met een mooi verhaal voor de eventuele politie.

Nou is dat niet bevorderlijk voor de innerlijke rust, dus daar begon het al mee. Vervolgens had ik behoorlijk last van al die langs snellende auto's en fietsers. En dan was er ook nog eens zo veel te zien dat ik helemaal niet kon kiezen. Op dat éne kleine schiereilandje zaten eksters, koolmeesjes, mussen, kauwen, een reiger, twee meerkoeten, een waterhoentje en twee futen. In de boterbloemen liepen twee lieve paardjes. Mijn hemel, wat een dieren.

En net toen ik flink op weg was met mijn futenechtpaar aan de overkant van de sloot, werd de lucht wat meer bewolkt en begon het te zwermen van de kleine onweersvliegjes. Toen ging het echt niet meer. Het resultaat is een vrij onrustige schetspagina, die ik thuis zo goed mogelijk 'ingekleurd' heb. Veel geleerd over futen, wat een zorgzaam stel was dat.


 

FAZANT, ATELIER, AMERSFOORT, dinsdag 10 mei 2016

fazant amersfoort 10 mei 2016
Er bloeit zo veel. Alles is mooi, maar ik heb vandaag helemaal geen zin in mooie bloemetjes....

Vandaar dat ik een rustig portret maak van mijn opgezette wilde fazant. Ooit heb ik die gekregen van de Kringloop, omdat ze geen opgezette dieren mogen verhandelen, en ik had een natuurhistorisch museum, dus ik kon ze goed gebruiken. De weinige taxidermisten van ons land vragen tegenwoordig enorme bedragen voor het opzetten van wilde (dood gevonden) dieren. Ik kreeg met grote regelmaat allerlei dieren, heel erg mooi. Kleine eekhoorntjes, twee eksters, twee spelende vosjes, een kraai, een egel, deze fazant en een goudfazant. Maar de meeste heb ik weggegeven aan kinderen toen mijn museum ging sluiten. En uitgerekend vandaag kreeg ik van een cursist een opgezette bergeend. Hij heet Frits, en ik houd nu al van hem.

Achter de fazant staat mijn nieuwe kamerlinde. Beetje vreemd wel.


 

VOORJAARSBOMEN, SCHOTHORST, AMERSFOORT, dinsdag 3 mei 2016

voorjaarsbomen amersfoort 3 mei 2016
Ik houd me elk jaar bezig met de uitroeping van 'De Dag'. Dat is de dag dat alle bomen net in blad staan en allemaal een verschillend kleurtje hebben. Het begint in het vroege voorjaar met de twijgen van populieren en wilgen, maar het telt pas als ze allemaal blad hebben. Meestal is de eik het laatste en is het dan dus tijd. En dan moet het nog mooi zonnig zijn ook, want anders zie je het hele effect niet van het licht op de jonge bladeren. Vandaag is het zover. Ik ben de enige die in de jury zit, dus het is altijd goed.

We gaan dus bomen tekenen vandaag. Ik pak mijn fiets en schetsboek en maak een rondje door de wijk. Schothorst is een heel groene wijk met grote grasvelden en veel bomen. En omdat de tuinen over het algemeen zijn aangelegd na de bouw van de wijk in 1972, zijn de struiken en bomen volwassen. Daar houd ik van.

Ik stap van mijn fiets bij iedere boom die er mooi uitziet en niet te dichtbij staat. Dat is belangrijk omdat het anders veel te gedetailleerd en te groot wordt. Ik schets hem en schrijf de kleuren en de naam erbij. Het zijn bomen die ik jaren geleden ook eens getekend heb, maar dat was in de herfst en toen ging het om de individuele herfstkleuren van elke boom. Ach, elke dag is mooi.


 

MUSSEN, ATELIER AMERSFOORT, dinsdag 26 april 2016

mussen amersfoort 26 april 2016
Het weer is behoorlijk in de war de laatste dagen. Er valt van alles: regen, hagel, sneeuw en zon. In Drenthe is het zelfs een tijdje helemaal wit geweest. En het journaal waarschuwt met code geel. Sommige mensen worden daar helemaal onrustig van, maar ik vind het prachtig. Bladerend in mijn oude schetsboeken zie ik dat het elk jaar rond deze tijd vrij heftig is. Ik zie veel aquarellen met tere gele, roze en zachtgroene voorjaarsbomen voor een heel donker-indigo lucht. Eén keer ben ik op de Drakenburgerweg in Baarn (waar je niet mag stoppen) op de stoep gaan staan omdat ik het móest vastleggen. Een ander jaar waren het de bronsgroene acacia's in Soest.

En dat was dus het plan vandaag. Maar terwijl ik dit dacht zat ik op een stoel recht voor het raam mussen te schetsen. Eerst heel snel, maar later geconcentreerd en tot in de details onderzoekend. Soms alleen een tijdje de houding aan een tak, soms de verschillen tussen de mannetjes, soms hun gedrag ten opzichte van elkaar. En ondertussen stelde ik steeds vragen: hoe rond is het eigenlijk, loopt die witte band door tot aan zijn rug, hoe rood is die wang, wat zie je precies van voren, hoe herken ik dat éne bazige vrouwtje...

Daarna heb ik de vogelboeken erbij gepakt, de vragen beantwoord, en de bladzijde verder afgemaakt uit mijn geheugen. Deze bladzijde is een mooi voorbeeld van schetsen (geboeid zijn door de natuur) en tekenen (details en biologische informatie opzoeken). Als dat samen een bladzijde wordt, voel ik me zeer tevreden.


 

GOOIS NATUURRESERVAAT, HILVERSUM, dinsdag 19 april 2016

goois natuurreservaat hilversum 19 april 2016
Ik ben van Hilversum op weg naar Bussum, als ik onderweg een hele rij gaspeldoorns zie vanuit de auto. Natuurlijk op een plek waar je niet kunt stoppen, de N 524, zo'n gevaarlijke tweebaansweg, waar je geen kant op kunt. Dan maar een eindje verderop een zijweg in en even parkeren. En vlak naast mijn geparkeerde auto staat een gaspeldoorn. Dank.

Gaspeldoorn is behoorlijk bijzonder, vooral in deze streken. In de kustgebieden van Frankrijk en Engeland zie je het volop, maar ik heb het in Nederland nog niet zo veel gezien, maar misschien vergis ik me. Even verderop staat brem, op een schuin talud met konijnenholen. Het wordt dus een gele bladzijde vandaag. Vandaar dat ik even later naast een paardenbloem in de slootkant zit tussen de tientallen zwarte vliegen om ons heen.

Na deze schetsen rijd ik nog even terug naar het Mediapark, omdat ik gezien had dat alle bermen daar zijn volgeplant met botanische narcisjes. Geel. Geweldig, al mijn lievelings-mini-narcisjes staan daar gewoon door elkaar naast de voortrazende auto's! Ik vond knielen in het Mediapark iets te ver gaan, dus ik heb van elke soort eentje geplukt, en die zittend op een stenen bank geschetst.

Of ik wist waar het Joop van den Endeplein was. 'Geen idee, ik heb alleen verstand van narcisjes', antwoordde ik. Dat we toen op dat plein stonden realiseerde ik me pas thuis.


 

POLDER EEMLAND, EEMNES, dinsdag 12 april 2016

polder eemnes 12 april 2016
Vanaf de A1 bij Baarn heb je een prachtig uitzicht over de polders bij Eemnes. Vooral als je in de file staat. Ik vind het altijd zo jammer dat je vanaf de snelweg niet even leuk kunt schetsen. Even op de vluchtstrook, moet toch mogen? Wees gerust, ik doe het echt niet, behalve dan één keer bij Woensdrecht, daar waar je de Brabantse heuvels afrijdt richting Zeeland. Toen heb ik het toch gedaan. Maar ik weet nog steeds hoe spannend dat was omdat het echt onveilig voelt...

Dus even de polder in bij Eemnes, en een weggetje rechts de weilanden in. Bij een hek parkeren en op mijn gele stoeltje in het gras. Het grote vlakke gebied eindigt aan de horizon met een strookje bomen, boerderijen en kerken. Een mooi landschap, maar het allermooiste is daarboven: die enorme hoeveelheid lucht. Ik ben stapelgek op mooie luchten, in welk jaargetijde dan ook. Vandaag is er een blauwe lucht met echte witte kinderwolken. Ik moet aan Erwin Krol denken, die altijd zo enthousiast over allerlei luchten kon praten. Als een kind zo blij met onweer.

Mijn schets is het verslag van een fijn uurtje in het nieuwe gras, dat geurt en glanst van versigheid. Een stelletje grutto's roept, een kievit verdedigt zijn nest en een klein snel vogeltje roept 'tjielp tutu', wie het weet mag het zeggen. Ik denk opeens: waarom doet niet iedereen dit een uurtje in de week?


 

PINETUM BLIJDENSTEIN, HILVERSUM, dinsdag 5 april 2016

kikkers blijdenstein 5 april 2016
Na de les Botanisch tekenen in het gebouwtje van het Pinetum Blijdenstein lopen we nog even een rondje en staan stil bij de vijver. Het zit er barstensvol kikkers. Leuk, hoe ze met hun achterpoten een volledige spagaat kunnen maken. Er zwemmen twee heel mooie gevlekte rond, goudkleurig met een luipaardvelletje. Zou dat een speciale soort zijn of niet? Mooi zijn ze.

Kikkers. Eigenlijk ben ik er hartstikke bang voor. Dat komt door een ervaring in Zweden, toen ik mijn laars aantrok terwijl er één in zat, en mijn zoon er één bij zijn hoofdkussen in zijn tent had. Sindsdien gruw ik van ze. Het is niet over gegaan toen een cursist mij de opdracht gaf voor een potloodtekening van een kikker en een egel. Ik heb de hele kikker uitgebreid in potloodtonen getekend zonder er al te veel bij te voelen. De tekening is ingelijst en betaald en de deur uit.

Ik heb ze nooit gemogen. Hoe mooi ze ook zijn, hoe bijzonder hun ogen en hun puntige poten er ook uit zien. Vandaag heb ik mijn angst weer overwonnen en ze bestudeerd. Vooral de manier waarop hun kopjes boven het water uitkomen trok mijn aandacht. Moeilijk, want het is allemaal net iets te ver weg (gelukkig).


 

GRASVELDJE OLIVIERPLAATS, AMERSFOORT, dinsdag 29 maart 2016

narcissen olivierplaats 29 maart 2016
De narcisjes bloeien! Op het kleine grasveldje tussen de flats in Schothorst staat een hele plak kleintjes tussen het gras. Het zijn gele narcisjes met een oranje hart. Op tuinbouwschool 'Huis te Lande' leerden we dat zo'n hart een cup heet. Moet je als oudere leraar niet zeggen tegen een klas vol jonge meiden, die prompt vragen: 'Meneer, bestaat er ook een cup D?' Maar mijn leraar (Wim Oudshoorn) ging daar speels mee om en vertelde dat er ook narcissen zijn met AA. Narcissus jonguilla. Ik zag ze van de week na jaren weer terug in de middenberm van de doorgaande weg in Hoograven in Utrecht. Daar staan allerlei botanische narcisjes door elkaar. Ze ruiken heerlijk, maar helaas niet als je in een auto voor het stoplicht staat te wachten. Wel leuk dat de plantsoenendienst ze daar dus heeft aangeplant.

Ik ben blij dat er steeds meer botanische narcisjes worden geplant. Ze zijn niet zo overaanwezig als die grote gele. Die vind ik net zo irritant als de struiken Forsythia die straks bloeien. Ze zijn een beetje al te heftig tussen de nog kale bomen en struiken. Er blijken andere Forsythia's te bestaan die heel prachtig lichtgeel zijn, onbekend alleen. En Corylopsis, voor de liefhebbers, is wondermooi.

Eindelijk is het voorjaar. Zij het met af en toe prachtige donkere hagelwolken. Ik houd wel van dat weer. En straks barst alles de grond weer uit met genoeg materiaal om te tekenen.


 

OPGEZETTE NERTS, ATELIER AMERSFOORT, dinsdag 22 maart 2016

opgezette nerts 22 maart 2016
Als ik op weg ga naar een locatie om te schetsen, of beter, zo maar de deur uit met mijn tekenspullen, weet ik niet wat ik zal aantreffen. Ik weet hoogstens welke kant het op zal gaan, vanwege het weer of de tijd van het jaar, binnen of buiten. Ik teken datgene wat mijn aandacht roept, en achteraf blijkt het datgene te zijn wat mijn gevoel weerspiegelt, als een illustratie bij mijn gedachten. De filosofie achter 'vindsels' en mijn vroegere Vindselmuseum.

Maar vandaag ben ik de deur uit met een duidelijk gevoel: verwarring en onmacht. Omdat er vanmorgen terroristische aanslagen zijn gepleegd in Brussel waarbij doden en gewonden zijn gevallen. Zomaar. IS.

Heeft het wel zin dat ik teken? Wat schiet de mensheid er mee op? Van die vragen; en ik weet dat het logisch is dat je twijfelt aan je eigen kunst, want dat hoort erbij. Op zo'n dag vragen veel mensen zich trouwens af of het zin heeft wat ze doen. Alleen wil ik juist niet weten wat ik voel, want dan moet ik gaan tekenen over angst of onmacht, en zo werkt het niet. Ik ben geen cartoonist. Blijkbaar moet mijn gevoel niet te duidelijk zijn, want dan kan ik er niets mee. En ik hoor de dingen om me niet 'roepen'.

Ik besloot naar een plek te gaan waar ik me lekker voel, dat ten eerste. Eén van die plekken is de kringloop in Naarden. Ik heb er heel lang rondgelopen, mooie dingen gevonden en gekeken. Mijn nieuwe schat: een opgezette nerts. Een prachtige roodbruine vacht en een lief koppie met kraalogen, met een barst in zijn opgezette huid. Ik ben er heel gelukkig mee. Thuis heb ik hem liefdevol getekend met kleurpotlood. De psychiater mag zeggen waarom, alleen hoef ik het niet te weten.


 

BOULEVARD, OLHÃO, ALGARVE, PORTUGAL, vrijdag 18 maart 2016

Boulevard Olhão 18 maart 2016
Geen dinsdag dit keer. Dit is getekend op de laatste dag van de schetsweek in Portugal. Het was een heerlijke week, droog en warm. Zo zonnig dat we allemaal gezonde gezichten hebben en lekker gekleurde armen.

Deze laatste dag was bedoeld om mensen te schetsen in de markthal en daarbuiten. Vooral houdingen, want portret is te dichtbij en te bedreigend voor de meeste mensen. Ik vind het belangrijk dat je durft te schetsen ook al heb je geen cursus modeltekenen gehad. Dus men ging dapper aan de slag, hoewel de batterij bij de deelnemers wel een beetje leeg was geloof ik. Maar gelukkig mocht shoppen ook van juf.

Pas op zo'n laatste dag heb ik zelf eigenlijk de rust om relaxed te schetsen. Ik heb op één van de vier betegelde banken gezeten op een muziekpleintje naast de vismarkt en uitgebreid genoten. De voorstellingen op de tegels gaan over de historische reizen vanuit Portugal naar andere werelddelen. Maar dat zie je gelukkig niet vanuit de verte..., alleen verschillende kleuren blauw en een klein geel lijntje. Van de Araucaria aan de rechterkant heb ik apart nog een grafische studie gemaakt. De laatste van de schetsreis.

Elk reisschetsboek eindigt met een 'afscheidkus'. Ik zoek naar een voorwerp waarmee k een zoen of een kus kan uitbeelden, dus iets dat een mond lijkt. Dat teken ik op de laatste bladzijde van het boek. Dit jaar vond ik een zogenaamde chu-chu (Sechium edule). Dat blijkt een komkommerachtige uit Midden-Amerika. Maar voor mij is het een vette kus van een tandeloos Portugees vrouwtje. Smak.


 

DE TUIN VAN MIJN OUDERS, ZETTEN, dinsdag 8 maart 2016

Tuinpad van mijn ouders 8 maart 2016
Langs het tuinpad van mijn moeder. Daar groeien de leukste voorjaarsbloemetjes in de goed verzorgde, nog zwarte, tuin. Ik heb op mijn hurken gezeten en geprobeerd zo snel mogelijk die kleine dingetjes te tekenen. Dat viel helemaal niet mee. Hoewel: in een kwartiertje tijd heb ik toch heel wat gedaan.

Thuis inkleuren met een klein veegje aquarel. Ik had toch mijn kleurenkaartjes moeten meenemen, want hoe 'oudroze' was die Helleborus nou precies? Voor mijn cursisten Schetsen op Reis, die landschappen leren schetsen, adviseer ik altijd om met kleuren te associëren. Dat betekent dat je bij de schets schrijft wat jouw associatie is met de kleur: is het de bank van je oma, de auto van de buren, de jas van je vriendin? Meestal is dat handig, en het maakt niet zo heel veel uit wat voor kleur een landschap precies is. Dat kan roestbruin zijn, maar een ander ziet misschien oranje. Ik vind het juist leuk als de emotie een kleur feller of doffer maakt. Voor sfeer-impressies is emotie ook veel belangrijker.

Maar bloemen hebben doorgaans hun specifieke eigen kleur: oudroze voor een Helleborus...? In dit geval was die associatie niet genoeg. Dus heb ik maar wat gegokt.


 

RESTAURANT IKEA, AMERSFOORT, dinsdag 1 maart 2016

Restaurant Ikea 1 maart 2016
Ideaal, bij Ikea. Je kunt met een kopje koffie op een zwartleren bank gaan zitten en uren schetsen. Moet je wel je etui meenemen en niet in de auto laten liggen, want dan kun je weer helemaal naar beneden, sterker nog, je moet de hele winkel door. Godzijdank zijn er kleine tussendoortjes, maar het is toch weer een hele wandeling. Enfin, een half uur later zit ik weer op die bank en is het restaurant overvol. Kennelijk gaan heel veel mensen speciaal hierheen om te lunchen. Veel grootouders met kleinkinderen trouwens.

Vlak voor me zitten een donkere moeder en dochter en op de bank daarachter een bloedmooie donkere vrouw met baby. Ze heeft een zwart shirtje aan met heel lage hals waardoor haar slanke nek mooi uitkomt. En ze houdt haar theeglas met waterplanten heel gracieus vast met haar lange vingers. Ze lijkt mij een fotomodel. En als ze dat niet is, kan ze het worden. Teken dat maar eens met een zwarte Pentel Brush! Dat is een penseel met inktreservoir waarmee elke penseellijn dodelijk kan zijn. Hetzelfde als sumi-é, maar dan in het wild. Heel, heel moeilijk. En toch wil ik het zo. Ik wil de spanning van een lijn die óf hartstikke fout is óf helemaal raak en prachtig. Het is een soort sport, die ik heerlijk vind. Dus: "... gewoon blijven oefenen ...", hoor ik mijn oude coach oom Bob in gedachten zeggen. Ik ben nu 57; leer ik het ooit?

Leuk, hoe je mensen ontmoet tijdens het schetsen. Modellen die het in de gaten hebben en zich afvragen wat ik doe, andere mensen die het proces zien en zich afvragen of het om een opdracht van mij gaat, kortom, er ontstaan heel subtiele ontmoetingen door middel van knipogen en snelle blikken.


 

FRANS HALS MUSEUM, HAARLEM, dinsdag 23 februari 2016

Frans Hals museum 23 februari 2016
Leuk, een dagje naar Haarlem! In het Frans Hals museum is een tentoonstelling over kijken. Bij verschillende schilderijen staan standaards met vergrootglazen waar je doorheen kunt kijken, met uitleg over de details die je ziet. Ik heb er geen gebruik van gemaakt, want ik zie zonder vergrootglas al zo ontzettend veel details.

Ik had me al voorgenomen om me te werpen op de prachtig geschilderde kragen die ik verwachtte te zien. En inderdaad: kragen zat, hele dure, dikke, grote, maar ook kleine en bijna vierkante. En die van Frans Hals heel levendig en losjes. Het leuke is dat je er heel dicht met je neus bovenop kunt, voordat er een alarm af gaat. Er zit een koperen strip in de grond, maar het kan ook zijn dat die voor de stevigheid van het tapijt is. Ik heb geen kik gehoord. Misschien hebben ze dus geen alarm en is het bangmakerij.

O, wat mooi zijn die kragen, en wat leuk om te tekenen. En wat verbluffend eenvoudig met een grafiet-aquarelpotlood. Dat is een potlood dat vrij zwarte tonen geeft, die nog veel zwarter worden met water (spuug in mijn geval). Ik had een waterpenseel bij me om die techniek toe te passen, maar met een vinger gaat het sneller en artistieker. Het betere nattevingerwerk dus.


 

ZEEDIJK, POLDER ARKEMHEEN, dinsdag 16 februari 2016

Zeedijk Arkemheem 16 februari 2016
Het was prachtig zonnig weer, iets boven nul en windstil. Fantastisch weer dus voor een dagje aan het water. Aan de Zeedijk, iets voorbij de Arkerweg heb ik van de zomer een heel klein strandje ontdekt langs het Nijkerkernauw. Een éénpersoons schelpenstrandje waar kennelijk vaker mensen zitten, getuige de rommel. Bij het weggaan heb ik het maar een beetje opgeruimd. Ik had mijn superlage, knalgele plastic stoeltje meegenomen, zodat ik heel rustig en lang zou kunnen tekenen.

Ik had me voorgenomen om alleen met zwarte balpen te tekenen, dus meer had ik niet bij me. Dat gaf heel veel rust. Wat ik wel had meegenomen waren een zestal lange strookjes met notities van al mijn kleurpotloden, zodat ik bij de schets meteen precies de goede kleur kon schrijven: Pablo van Dijckbruin, Pablo green ochre, Faber nougat, Lyra olive brown, Pablo sky blue, Lyra grey green + Lyra sap green. Heel handig.

Langs het water lag een vliesdun strookje ijs, en in het koude water vond ik een hele hand vol zeegroene mosseltjes. Die heb ik later in mijn atelier rustig getekend en gekleurd, koffie en koekjes bij de hand. Superdag.


 

BUNSCHOTERSTRAAT, HOOGLAND, dinsdag 9 februari 2016

Hoogland 9 februari 2016
Ik weet niet of het u weleens is opgevallen: Amersfoort barst van de blokheggen. Dat zijn heggen van Spaanse aak of veldesdoorn die gesnoeid zijn tot brede blokken tussen en langs de wegen. De Amsterdamseweg bijvoorbeeld heeft een blokheg tussen de rijbanen vanuit het centrum die pas bij Soest ophoudt. Langs de Stadsring vindt u blokheggen en bij het nieuwe ziekenhuis zijn alle bermen beplant met jonge esdoornscheuten die gesnoeid gaan worden. Nieuwe heggen dus.

Jaren geleden heb ik eens een artikeltje in de stadskrant geschreven over bijzondere bomen in de stad, compleet met tekening. De blokheggen aan de Kattenbroekerweg en de Holkerweg stonden op het punt gerooid te worden, en we hebben toen met een aantal vrijwilligers gezorgd dat de heggen geknipt werden. Het heeft twee weekenden gekost met een man of 30 om de zaak netjes te knippen. Maar het was wel erg gezellig, verbindend onder de bewoners van de wijk, en de heggen staan er nog steeds.

De heg op de tekening staat langs de Bunschoterstraat ter hoogte van Nieuwland. Ik reed er vanmorgen langs. Mijn aandacht werd getrokken door de drie etages die er in de loop van de jaren in gesnoeid zijn. Verschil van beleid?

Op de achtergrond het bijzondere gebouw van de schietvereniging. De voortrazende auto's er tussenin heb ik maar weggelaten.


 

MEANDER ZIEKENHUIS, AMERSFOORT, dinsdag 2 februari 2016

Meander Ziekenhuis 2 februari 2016
Gelukkig moest ik weer eens naar het ziekenhuis in Amersfoort. Niet zelf, maar als chauffeur. Dat doe ik graag, vooral uit eigenbelang, want dan kan ik de bamboe's tekenen. Ik heb ze zien planten op 6 maart 2014 door de firma Bruinsma uit Aalsmeer. Dat hele proces heb ik geschetst in een kleiner dagboekje. Ze kwamen met enorme zakken aarde en hydromateriaal en zijn de hele dag bezig geweest. De reacties van de mensen om me heen waren vooral mooi: 'ik vind het wel Veel', zei iemand.

Het zou nog veel meer worden. Het is nu een tropisch bos dat tot de nok van de hoge wachtruimte reikt, met heel lange zwiepende nieuwe scheuten. De stammen zijn nu zo'n 15 centimeter breed en mooi donkergroen. De bladeren iets lichter maar enorm groot, gemiddeld 35 centimeter lang. Ik vind het waanzinnig. Het ziet er tropisch uit, en het geeft mij een blij gevoel.

Die Turkse mevrouw die zit te wachten op iets spannends vindt dat waarschijnlijk niet. Zielig, en dan heb ik haar ook nog zo beroerd getekend.


 

ATELIER TRUDY BEEKMAN, AMERSFOORT, dinsdag 26 januari 2016

Atelier Trudy Beekman 26 januari 2016
Bladerend in een schetsdagboekje van vorig jaar vond ik schetsjes van orchideeën in de Botanische tuin op de Uithof in Utrecht. Mijn verlangen naar groene tropische planten van vorige week borrelde weer op. Ik besloot om deze schetsen vandaag thuis uit te werken.

Naast de grote kassen heb je daar ook drie kleine, aan elkaar geschakelde collectiekasjes met verhogingen waar een fantastische verzameling orchideeën, Rhipsalis (lidcactus), palmen, Nepenthes en meer moois staat. Ik ben bijzonder gecharmeerd van deze kasjes. Toen ik er de eerste keer kwam wist ik van pure verrassing niet waar ik moest kijken. Alles was even mooi.

Ik heb er een serie schetsjes gemaakt over organische vormen. Regelmatige en simpele vormen en lijnen die heel geschikt zijn om in zwart-wit techniek te tekenen. Die schetsjes heb ik nu gebruikt om deze negen plaatjes uit te werken. Met mijn verstand dus. (Want mijn gevoel had het vandaag vooral over groen, groen en nog eens groen.)


 

DE HOLLE BILT, BILTHOVEN, dinsdag 19 januari 2016

De Holle Bilt 19 januari 2016
De Holle Bilt is een doodlopend weggetje naar restaurant 'de Biltsche Hoek' evenwijdig aan de N237 van de Bilt naar Zeist. Zo'n weggetje dat erom vraagt om in te gaan. Dus doe ik dat, als ik op de terugweg ben van Utrecht naar Amersfoort. Ik herinner me dat hier in de zomer ergens een enorme bruine beuk staat. Die ga ik ook nog eens tekenen.

Ik parkeer de auto op een weidedammetje met uitzicht op een landhuis. Het vriest, maar ik ga toch de auto uit om te schetsen, leunend op het oude weidehek. Aan de schaduwkanten van het hout zit rijp. Aan de zonkant schijnt de winterzon op de mooie olijfgroene kleur van het hout. De weide is heel zacht-geelgroen en de akker ernaast heel licht oker met terra. Mooie kleurtjes. Heel zacht en teer, terwijl de takken van de bomen pikzwart zijn. Dat contrast vind ik prachtig.

Er komen verschillende fietsers en wandelaars voorbij. Sommigen zeggen tegen elkaar als ze allang voorbij zijn: '…..schetsen geloof ik'. Daar moet je tegen kunnen. Iedereen is altijd verbaasd als je ergens staat te tekenen. Vooral gewoon langs de weg. Ze denken dat je van de gemeente bent of erger: van het Rijk of de politie. Of dat je hun eigendom alvast verkent om 's avonds in te breken.

Dus, als u me tegenkomt: ik schets gewoon. Onschuldiger kan het niet.


 

ATELIER TRUDY BEEKMAN, AMERSFOORT, dinsdag 12 januari 2016

15 vogels 12 januari 2016
Ik zou naar de Hortus in Utrecht. Ik had me helemaal verheugd op een ochtend in de orchideeënkasjes en op een schetsresultaat met groene planten en blauwe kikkertjes. Parkeren was een probleem, dus ik reed een eind om en parkeerde verderop. Toen ik eindelijk bij de Hortus aankwam, bleek hij dicht wegens de winter (welke winter?). Ik had ook eerst op de website kunnen kijken, maar ik ging er gewoon van uit dat zoiets het hele jaar open is. Niet dus.

Dan maar naar Eurofleur. Dat is het grootste tuincentrum dat ik ken en dat is fijn als je ongestoord wilt schetsen, ik bedoel dat je dan anoniem achter een grote plant kunt staan. Er is een enorme kamerplantenafdeling, dus inspiratie genoeg. Ik studeer anderhalf uur op allerlei mooie details van planten, die ik wil uitvergroten als abstracte tekeningen. Dat mislukt. Ik brouw een afzichtelijke kindertekening, die ik na uren werken uiteindelijk toch afkeur. Ik weet niet waar het aan ligt, waarschijnlijk het tekenmateriaal (kleurpotlood) in combinatie met het gladde papier. Of gewoon aan mij.

En al die tijd ligt deze schets van 15 vogels op mijn cursustafel. Gisteren tijdens de les begonnen, en na de les afgemaakt met nog een paar exemplaren. En ik vind het een vrolijke stapel.


 

ONZE LIEVE VROUW, AMERSFOORT, dinsdag 5 januari 2016

Onze Lieve Vrouw 5 januari 2016
Zondag was ik in het Von Sieboldhuis in Leiden om de tentoonstelling 'Fuji in beeld' te bekijken. Een tentoonstelling met onder andere het werk van Hokusai en Hiroshige, die beiden een serie uitzichten op de beroemde vulkaan Fuji bij Tokyo hebben geschilderd. Mooie en interessante tentoonstelling met veel verschillend werk.

Jammer dat wij zo'n berg niet hebben, ik zou ook wel zo'n serie willen maken. Wat we wél hebben is de Onze Lieve Vrouwetoren, die toch ook gerust wel zo'n 98 meter hoog is. Zou je die ook van verschillende kanten kunnen zien? Misschien is dat wel een heel leuk onderwerp. Ik besloot met de auto een rondje Amersfoort te doen. Het werd een leuke tocht van 64 kilometer, waarbij ik er voor moest zorgen genoeg afstand tot de stad te houden, anders ging de hele toren volledig schuil achter flats en kantoorgebouwen. Aan de westkant bij Soest lukte het sowieso niet, op een schets bij de Bokkeduinen na. Opvallend was dat ik steeds uitkwam bij beken en stromen: de Esvelderbeek, de Modderbeek, het Valleikanaal, de Eem en de Laak.

'Bent u de weg kwijt?' zei een wilgenknotter in Stoutenburg.
' Watdoetudaar?' vroegen de scholieren die onder de brug doorfietsten bij de spoorlijn. 'Tekenen' riep ik. 'Oleuk!' riepen ze terug.
'Ik heb de toren ook geschilderd' zei een voorbijganger met hondje.
'Halloooo, huh, haloo, lekkerhe?' zei de papegaai bij het café in Achterveld.

En zo heb je overal aanspraak.


 

ARBORETUM BELMONTE, WAGENINGEN, dinsdag 29 december 2015

Arboretum Belmonte 29 december 2015
Ik voel een bladzijde aankomen. De lucht is koud en half bewolkt, maar er zit een beetje oranjegeel in, en dat belooft een mooie lucht.

Het wordt dus lucht vandaag. Wat zal ik meenemen? Alle tekenspullen, want ik ga met de auto en ik zie wel waar ik beland. Als ik maar lucht zie. En het is te koud voor buiten dus ik blijf waarschijnlijk lekker in de auto tekenen. Heerlijk om zo op weg te gaan, het voelt echt als vakantie, of meer als zwerven eigenlijk, want ik weet niet waar ik heen ga.

En toen ging ik zomaar richting Wageningen...helemaal vanzelf...wat is dat toch gek zeg. En opeens stond ik boven op de Wageningse Berg oog-in-oog met die lucht boven het Lexkesveer in de diepte. Mijn lievelingsplek.

Vanuit de auto tekenen ging toch niet zo makkelijk, dus heb ik een uur op een bankje zitten studeren. Daarna heb ik mezelf verwend met een lekkere, warme chocolademelk in het Hotel, zo'n mooie met slagroom. En vanaf die plek zwoegde ik nog op een krans om de zon. Toen trok het dicht. Dacht ik.

Na een paar boodschappen en wat rondhangen reed ik om 4 uur richting snelweg en ging de zon toch nog groots en spectaculair onder, met alle kleuren uit mijn zwarte tekenrollen. Ik wist gewoon niet waar ik moest kijken, zo mooi.


 

POLDER ARKEMHEEN, NIJKERK, woensdag 23 december 2015

Polder Arkemheen 23 december 2015
Hoe mooi de vorige bladzijde ook was, het bevalt me niet. Het is te mooi en impliceert dat ik aan mijn tekentafel zit. Dat is tekenen dus. Ik wil een dagboek maken en geen platenboek. Daarmee val ik in dezelfde valkuil als al mijn leerlingen: zorgen dat het mooi wordt, vooral als het gepubliceerd moet worden. En ik maar roepen dat schetsen fouten maken is, en vallen en opstaan, en dat er altijd wel iets is wat je ervan leert. Confronterend hoor. Schetsen dus. OK. Daar gaat ie.

Ten eerste moet je zorgen voor een ervaring. Dat betekent dat je uit je huis moet komen. Er op uit, met de fiets of de auto, maar uit je huis, en vooral, weg van je tekentafel. Ten tweede: neem een doel. Dat kan een plek zijn waar je naar op weg gaat, of je er nu daadwerkelijk aankomt of niet, maar ook de zwerftocht op zich kan een doel zijn. Wat ook belangrijk is, is dat je tekenmateriaal meeneemt waarmee je alle kanten uit kunt. Niet te veel, maar iets wat tonen geeft, iets voor lijnen, iets wat uitgewassen kan worden, dat soort dingen. Dit keer had ik me beperkt tot een doosje met allerlei sanguine-tinten.

En dan heb je na anderhalf uur studeren één kopje van een kievit. Dat is alles wat er echt een beetje gelukt is. Soms zit het mee, soms zit het tegen. Maar dat éne kopje is wel heel fraai gelukt met mijn bruine Pentel Brush. En verder een bladzijde vol herinneringen: met geluid (van auto’s vooral) gedachten (ongeconcentreerd), beelden (veel te veel vogels), en gevoel (heel harde wind).


 

KORTE DUINEN, SOEST, dinsdag 15 december 2015

Korte Duinen 15 december 2015
Dit was ik helemaal niet van plan. Ik heb een groot aantal schetsen gemaakt van landschapjes tijdens de wandeling van de parkeerplaats naar de Korte Duinen in Soest. Leuke plekjes, mooi zonnetje door de bomen, een aantal pony’s op een rij, studies van de lucht met waterig winterzonnetje en snoepkleurtjes….

En waar kom ik mee thuis? Een hand vol heel kwetsbare groentjes. Na een uur zitten en schetsen op het prachtige stuifzand besloot ik naar huis te gaan en nam een kronkelig bosweggetje. Wat was het toch mooi groen hier. Er staat gewoon veel hulst en Taxus. Maar toen besefte ik dat er veel meer groen was dan normaal. Ik zag een stinkende gouwe volop in blad, en vlak daarna een heus boterbloembloemenblad. Ik begon te plukken en had al snel een handvol verschillende groentjes. Niet stevig en stralend zoals in de zomer, maar toch. Kom op jongens; het is verdorie 15 december.

15 december: ik moet mijn moeder nog bellen, want die is 90 geworden!! Ook stralend groen.